ΙΣΤΟΡΙΚΑ

9 Μαΐου 1905: Άγριες σκηνές και εξαγριωμένα πλήθη στην Κόρινθο για να μην καταργηθεί το Πρωτοδικείο!

Μαύρες σημαίες, κλειστά καταστήματα, οργή, τραυματισμοί, απειλές για την ανατίναξη του Ισθμού και όρκοι στον Απόστολο Παύλο!

Κατά την κατάθεση του προϋπολογισμού του 1905, στις αρχές Δεκεμβρίου 1904 από τον πρωθυπουργό Γεώργιο Θεοτόκη, ανακοινώθηκε από τον ίδιον στη Βουλή ότι μαζί καταθέτονταν και μία σειρά νομοσχεδίων, που θα  επέφεραν μεταρρυθμίσεις στους περισσότερους τομείς της δημόσιας διοίκησης, επιτυγχάνοντας, όπως σημείωσε, για πρώτη φορά πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 50.652 χρυσών δραχμών. Για την υλοποίηση του κυβερνητικού στόχου μεταξύ άλλων έπρεπε να ψηφιστεί νομοσχέδιο που αφορούσε την κατάργηση δύο Εφετείων, ένδεκα Πρωτοδικείων και πολλών Ειρηνοδικείων και Πταισματοδικείων, ώστε να μειωθούν οι δαπάνες  κατά 569.000 δραχμές.

Μεταξύ αυτών προβλεπόταν και η κατάργηση του Πρωτοδικείου Κορίνθου.

Ωστόσο η κυβέρνηση του Γεώργιου Θεοτόκη παραιτήθηκε λίγες μέρες αργότερα, αφού το «Ζαϊμικό» κόμμα απέσυρε την υποστήριξή του –μετά από πρόταση μομφής–  και κυβέρνηση σχημάτισε ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης. Ο Δηλιγιάννης οδήγησε τη χώρα σε εκλογές, στις 20 Φεβρουαρίου 1905, από τις οποίες το κόμμα του κέρδισε 142 έδρες και σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Ο υπουργός επί των Οικονομικών Νικόλαος Γουναράκης υιοθέτησε το σκεπτικό της κυβέρνησης Θεοτόκη για δραστικές περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και έτσι το νομοσχέδιο για την κατάργηση των Πρωτοδικείων άρχισε να προετοιμάζεται για να έρθει προς ψήφιση στη Βουλή. Αρχές Μαΐου του 1905 ήταν σχεδόν έτοιμο…

Δικηγορικός Σύλλογος Κορίνθου , 1915. (από το https://dskorinthou.gr/)

Τα νέα έφτασαν όμως στην Κόρινθο και η πρόθεση της κυβέρνησης να καταργήσει το Πρωτοδικείο αντιμετωπίστηκε με οργή και έντονες αντιδράσεις, οι οποίες κορυφώθηκαν στις 9 Μαΐου με μεγαλειώδες συλλαλητήριο!

Οι εφημερίδες της εποχής περιγράφουν λεπτομερώς τη μεγάλη εξέγερση που έζησε η Κόρινθος εκείνες τις μέρες του Μαΐου:

«Κατόπιν της υποβολής του νομοσχεδίου περί καταργήσεως του Πρωτοδικείου Κορίνθου, η κατάστασις αυτόθι έφθασεν εις τιούτον σημείον, κατά τας χθεσινάς εκείθεν πληροφορίας, ώστε σοβαροί να εγείρονται φόβοι περί ενδεχομένης εκρήξεως μεγάλων ταραχών», γράφει η εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ της 9ης Μαΐου στο πρωτοσέλιδό της.

Και πράγματι οι φόβοι των ανταποκριτών της εφημερίδας επιβεβαιώνονται. Μεγάλες ταραχές ξεσπούν, πρωτοφανής εξέγερση και σοβαρά επεισόδια. Πολίτες ένοπλοι, τόσο από την πόλη της Κορίνθου όσο και από τα γύρω χωριά, περιέρχονται τους δρόμους της πόλης, πυροβολούν στο αέρα και διαμαρτύρονται για την κατάργηση του Πρωτοδικείου.

Στον Άσσο οι χωρικοί ένοπλοι ανέβηκαν διά της βίας, όπως γράφει η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, στο διερχόμενο τραίνο και έφθασαν και αυτοί στην Κόρινθο. Οι έντρομοι υπάλληλοι του σιδηροδρόμου δεν τόλμησαν να εισπράξουν ναύλο! Η εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ όμως έχει καλύτερο ρεπορτάζ: 600 χωρικοί από το Κιάτο και 50 από τον Άσσο φτάνουν με το τρένο!

Μαύρες σημαίες

Όλα τα καταστήματα της πόλης είναι κλειστά και έχουν κρεμαστεί παντού μαύρες σημαίες. Το υποπρακτορείο εφημερίδων καταστράφηκε ολοσχερώς από τον όχλο, διότι ο πράκτορας δεν δέχθηκε να το κλείσει και να κατεβάσει την φωτογραφία του πρωθυπουργού!

«Προ του εξαγριωμένου πλήθους και η Αστυνομία και η Χωροφυλακή και η Δικαστική εξουσία απεχώρησαν», όπως γράφει χαρακτηριστικά η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ. Και αυτό παρότι το 1ο Ευζωνικό Σώμα που στράτευε στην Κόρινθο διατάχθηκε να επικουρήσει το έργο της Αστυνομίας! «Η δύναμις αυτού είναι προφανώς ανεπαρκής», γράφει ο ανταποκριτής της έγκριτης εφημερίδας.

Οι ανταποκρίσεις εκτιμούν το συγκεντρωμένο πλήθος στην πόλη της Κορίνθου μεταξύ 4.000-6.000 χιλιάδων και τα συνθήματα που καταγράφονται είναι «εις την γέφυραν», «κάτω ο γέρος» (ενν. τον Δηλιγιάνη), «ζήτω ο Βασιλεύς» κ.λπ.

Σε όλη την Κόρινθο αλλά και στους γύρω λόφους, ακούγονται διαρκώς πυροβολισμοί από τους ένοπλους που συρρέουν. Μάλιστα, στους λόφους γίνονται και εκρήξεις δυναμίτιδος «συγκλονίσασα την πόλιν και ενσπείρασα τον πανικόν»!

Κεντρικός δρόμος της Κορίνθου το 1902. Φωτο: Jean Binot

Εν τω μεταξύ στην Αθήνα ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, βουλευτής Οιτύλου και μέλος της κυβέρνησης σε σύσκεψη που πραγματοποιείται στη Βουλή προτείνει ή την αναβολή συζήτησης ή τη μεταρρύθμιση του νομοσχεδίου ή ακόμη καλύτερα, την πλήρη εγκατάλειψή του. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός Δηλιγιάννης θεωρεί την εγκατάλειψη έστω κι ενός νομοσχεδίου ως εγκατάλειψη όλου του εξαγγελθέντος προγράμματός του.

Βία στο σιδηρόδρομο και η σκέψη για ανατίναξη του Ισθμού!

Στην Κόρινθο το καζάνι της οργής συνεχίζει να βράζει. Διαδίδεται εν ριπή οφθαλμού η φήμη ότι οι Κορίνθιοι οδεύουν στον Ισθμό να ανατινάξουν τη γέφυρα! «Το εν Κορίνθω ευζωνικόν τάγμα ανέλαβε την φρούρησιν της γέφυρας, της Τραπέζης και του Ταμείου» μας πληροφορεί η εφημερίδα ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ. Και συνεχίζει: «Ολόκληρος η πόλις εξήλθε μέχρι του σταθμού του σιδηροδρόμου όπου οι διαδηλωταί εσταμάτησαν την εξ Αθηνών αμαξοστοιχίαν, ής επέβαινον οι βουλευταί Κορίνθου. Εκ των πυκνών πυροβολισμών ετραυματίσθησαν ο μηχανοδηγός της αμαξοστοιχίας Ηλιάδης και ο θερμαστής Ζαχαρίου, ευτυχώς ελαφρώς. Επίσης ετραυματίσθησαν ελαφρώς και τινες επιβάται, εθραύσθησαν δε τα παράθυρα των βαγονίων. Πάντες οι πέριξ λόφοι κατελήφθησαν υπό χωρικών πυροβολούντων, οι δε επιβάται της αμαξοστοιχίας έντρομοι εξήλθον των βαγονίων και ετράπησαν εις φυγήν»!!!

Οι βουλευτές, τα ψηφίσματα και ο όρκος!

Από το τρένο κατεβαίνουν οι βουλευτές Κροκιδάς, Μεντζελόπουλος και Αναγνωστόπουλος οι οποίοι μαζί με τον νομάρχη Παπαδιαμαντόπουλο καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες να ηρεμήσουν τα πλήθη. Ο λαός μαζί με τους βουλευτές που «απεκδύονται πάσης ευθύνης» μέσω της οδού Θεοτόκη φτάνουν πάλι στην πλατεία όπου εκφωνούν δριμύτατο κατά της κυβέρνησης λόγο οι δικηγόροι Λελάκης και Αναγνωστόπουλος. Συντάσσονται ψηφίσματα προς το βασιλιά και τη Βουλή, κατά της ψήφισης του νομοσχεδίου «όπερ θα ερημώση την επαρχίαν Κορινθίας», όπως μας μεταφέρει η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ.

Οι έξαλλοι πολίτες της Κορίνθου, αφού παρέδωσαν τα ψηφίσματα στο Νομάρχη για να τα μεταβιβάσει στην Κυβέρνηση οδηγήθηκαν στον Μητροπολιτικό Ναό του Αποστόλου Παύλου, όπου ορκίστηκαν «να προβούν εις τα έσχατα, εάν η Κυβέρνησις επιμείνη εις την ψήφισιν του νομοσχεδίου»! «Πρωτοδικείον ή Θάνατος» ο όρκος τους!

Πίσω στην Αθήνα, συνεδριάζει εκτάκτως το υπουργικό συμβούλιο και αποφασίζει την ενίσχυση της στρατιωτικής δυνάμεως της Κορίνθου ώστε να περιοριστούν οι ταραχές. 130 στρατιώτες επιβιβάζονται πάραυτα σε αμαξοστοιχία η οποία τους μεταφέρει στην Κόρινθο, ενώ δίνεται διαταγή και στη μοιραρχία του Ναυπλίου να στείλει άνδρες στην Κόρινθο.

Η δολοφονία του Δηλιγιάννη βάζει το θέμα στο συρτάρι

Τελικά, αργά το απόγευμα, οι τόνοι πέφτουν, η επιμονή πολιτευτών, βουλευτών, αλλά και η ήπια αντιμετώπιση από πλευράς αστυνομίας και στρατού φέρνουν θετικά αποτελέσματα και οι ένοπλες ομάδες διαλύονται ήσυχα, ενώ προς το βράδυ οι χωρικοί επιστρέφουν στα χωριά τους.

Ο βουλευτής Αργολίδας Ρέπουλης σε δηλώσεις του επισημαίνει ότι «η επελθούσα μετά μεσημβρίαν ησυχία μου φαίνεται προσωρινή, διότι οι Κορίνθιοι απειλούσι να προβώσι μέχρις εσχάτων μέτρων εάν η Βουλή αποφασίση να επιψηφίση την κατάργησιν του πρωτοδικείου των».

Ο Ρέπουλης έχει δίκιο. Οι ταραχές στην πόλη της Κορίνθου κρατούν όλο το μήνα Μάιο. Όσο η κυβέρνηση επιμένει στη συζήτηση του νομοσχεδίου, οι Κορίνθιοι εξεγείρονται. Τι κι αν οι βουλευτές απειλούν το Δηλιγιάννη ότι θα αποσκιρτήσουν; Ο «Γέρος» όπως ήταν το προσωνύμιό του είναι αμετάπειστος. Όπως αμετάπειστος ήταν και για το σφράγισμα όλων των χαρτοπαικτικών λεσχών που θεωρούσε μάστιγα της κοινωνίας.

Η δολοφονία του όμως, στις 31 Μαΐου 1905 στην είσοδο της Βουλής από έναν εξαγριωμένο χαρτοπαίκτη και λεσχειάρχη ανέτρεψε τα δεδομένα. Ο Δημήτριος Ράλλης που διαδέχθηκε τον Δηλιγιάννη δεν είχε καμία διάθεση να αντιπαρατεθεί με εξαγριωμένα πλήθη, κάθε είδους και έτσι η κατάργηση των Πρωτοδικείων, μπήκε στο συρτάρι, οριστικά.

Έρευνα-επιμέλεια-κείμενο: Γιώτα Χρ. Αθανασούλη

Πηγές:

  • Εφημερίδες: Ακρόπολις, Εμπρός, Σκριπ της 9ης και 10ης Μαΐου 1905
  • chronontoulapo.wordpress.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.