14 Ιουλίου 1928: Ο Βενιζέλος στην Κόρινθο – Η «Ανδρομάχη» υπέρ Κορινθίων και οι αποδοκιμασίες

Τα φιλοβενιζελικά και φιλοβασιλικά ρεπορτάζ από την Κορινθία για την επίσκεψη Βενιζέλου – Τι σχέση έχει η «Ανδρομάχη» του Ρακίνα με τους Κορίνθιους σεισμοπαθείς και γιατί αποδοκιμάστηκε έντονα

Το 1928 ήταν μία σκληρή χρονιά για τους Κορίνθιους. Ο σεισμός της 22ας Απριλίου έχει αφήσει πίσω του συντρίμμια και τόσο η πόλη της Κορίνθου όσο και τα γύρω χωριά είναι μισοκατεστραμμένα. Οι κάτοικοι ζούσαν ακόμη σε σκηνές και παραπήγματα, ενώ ο δραστήριος Μητροπολίτης Κορίνθου, Δαμασκηνός έκανε ό,τι μπορούσε για να ενισχύσει τους σεισμοπαθείς.

Σε εκείνο το δύσκολο καλοκαίρι η κυβέρνηση Ζαΐμη κατέρρευσε και πρωθυπουργός ορκίστηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος που οδήγησε τη χώρα στις εκλογές της 19ης Αυγούστου 1928. Μεσούσης της προεκλογικής περιόδου λοιπόν, στις 14 Ιουλίου 1928, ο αρχηγός των Φιλελευθέρων επισκέφθηκε την Κορινθία.

Ο Βενιζέλος έφτασε στις 10:00 το πρωί στο Καλαμάκι με το πλοίο «Λέων». Συνοδευόταν από τους υπουργούς κ.κ. Πετρίδη και Βουρλούμη, τον πρώην βουλευτή Κορινθίας κ. Χριστόπουλο και τον πολιτευτή Νοταρά. Επίσης μαζί του ήταν οι κύριοι Σκουλάς και Κασσαβέτης.

Επί του «Λέοντος» τον υποδέχτηκε ο φρούραρχος του Καλαμακίου κ. Κοντόσης, ο νομάρχης κ. Παπαδάμ και ο Μητροπολίτης Κορινθίας Δαμασκηνός, οι οποίοι είχαν σύντομη συνομιλία μαζί του όπου του εξέθεσαν την κατάσταση στη σεισμόπληκτη Κόρινθο και τα περίχωρά της.

Η ψυχρή υποδοχή που είδε ο φιλοβασιλικός τύπος

«Ζωηρά αποδοκιμασία» είδε ο φιλοβασιλικός Τύπος της εποχής για την επίσκεψη του Βενιζέλου στην Κόρινθο. «Ο κόσμος εχόρτασε από τας υποσχέσεις του» γράφει η εφημερίδα Εμπρός στο ρεπορτάζ της και σημειώνει αναλυτικά:

«Από της πρωΐας της σήμερον η πόλις έχει κατακλυσθεί από σμήνη χαφιέδων, οίτινες συνέρρευσαν από τας Αθήνας, ίνα προφυλάξουν την ζωήν του αφικνουμένου …λαοπροβλήτου Πρωθυπουργού. Εξάλλου και εις τους προσφυγικούς συνοικισμούς παρετηρήθη ζωηρά κίνησις ενταθείσα σήμερον χάρις εις τας προσπάθειας των ενταύθα βενιζελικών παραγόντων».

Ο ανταποκριτής της εφημερίδας εκτιμά ότι οι άνθρωποι του Βενιζέλου θα προσπαθήσουν να συγκεντρώσουν μερικούς δυστυχισμένους πρόσφυγες για να ζητωκραυγάσουν «εις την υποδοχήν του πάτρωνός τους».

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας Εμπρός, το πρόγραμμα του Βενιζέλου είχε ανατραπεί και δεν είχε επισκεφθεί τον προσφυγικό καταυλισμό του Μεγάλου Πεύκου από φόβο μήπως αποδοκιμασθεί!

Ο Βενιζέλος και η συνοδεία του μετέβησαν με αυτοκίνητο στην Κόρινθο, όπου σύμφωνα πάντα με το Εμπρός «τον υπεδέχθη ο στρατός και ελάχιστοι παριστάμενοι οίτινες εστρατολογήθησαν κατόπιν αφαντάστων προσπαθειών των εδώ βενιζελικών παραγόντων».

Ο πρωθυπουργός μετέβη στο κέντρο της πόλης, στο νεοανεγερθέν κτήριο του ταχυδρομείου όπου δέχτηκε τις αρχές και μίλησε μαζί τους για την κατάσταση των σεισμοπαθών. Κατόπιν έβγαλε λόγο από τον εξώστη του Ταχυδρομείου. Σύμφωνα με τον ανταποκριτή της εφημερίδας οι κάτοικοι σχολίαζαν ποικιλοτρόπως τα λεγόμενα παρά του κ. Βενιζέλου όπως «Σε ξέρουμε, θα τα καταφέρεις σαν τον Κύρκο» ή «χορτάσαμε από τις υποσχέσεις των Βενιζελικών» ή ακόμα και από έντονες διαμαρτυρίες για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος.

Ο ανταποκριτής του Εμπρός περιγράφει τον Ελευθέριο Βενιζέλο κάτωχρο να απαντά ότι η αλλαγή του εκλογικού συστήματος έγινε διότι με το αναλογικό σύστημα δεν θα κατορθωνόταν να σχηματιστεί κυβέρνηση, για να πάρει ως απάντηση «φωνή εκ του πλήθους: – Ήθελες να εξασφαλίσεις την επιτυχίαν σου μόνον και δ’ αυτό το έκαμες!».

Η ένθερμη υποδοχή που είδε ο φιλοβενιζελικός Τύπος!

Οι εφημερίδες Πατρίς και Έθνος παρουσιάζουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα για την επίσκεψη Βενιζέλου.  Η μεν Πατρίς στο σύντομο ρεπορτάζ της σημειώνει πως «Αι θερμαί εκδηλώσεις του Κορινθιακού Λαού και η εμπιστοσύνη, την οποίαν διετράνωσεν εις τον κ. Βενιζέλον αποτελούν, ως ο ίδιος εύστοχα ετόνισε, χαρακτηριστικόν τεκμήριον ότι η δημοσία γνώμη συμμετέχει ολοψύχως εις την αρχομένην αναγεννητικήν δημιουργίαν».

Το Έθνος από την άλλη έχει αναλυτικό ρεπορτάζ: «οι κάτοικοι τον υπεδέχθησαν ενθουσιωδώς» λέει και «μετά μικράν παραμονήν ολίγων λεπτών εις το Καλαμάκι ο κ. Βενιζέλος και οι λοιποί επίσημοι επεβιβάσθησαν αυτοκινήτων και κατηυθύνθησαν εις Κόρινθον, έξωθεν της οποίας ανέμενον πολλοί κάτοικοι οίτινες τους υπεδέχθησαν δια ζωηρών χειροκροτημάτων και ενθουσιωδών εκδηλώσεων».

Αλλά και μέσα στην πόλη το Έθνος περιγράφει μεγάλη κοσμοσυρροή: «Ο μεγάλος δρόμος ήταν κατάμεστος από άνδρας, γυναίκας και παιδία της Κορίνθου και των περίξ χωρίων, οίτινες εχαιρέτων ενθουσιωδώς τον κ. Βενιζέλον και τους λοιπούς επισήμους. Εις πολλά μέρη η συρροή του κόσμου ήτο τόσον μεγάλην ώστε το αυτοκίνητον των επισήμων ήτο αδύνατον να προχωρήση».

Μάλιστα ο ανταποκριτής και υποδιευθυντής της εφημερίδας σημειώνει χαρακτηριστικά ότι ο κόσμος ήταν τόσος πολύς που ήταν αδύνατον για το αυτοκίνητο να προχωρήσει και από τις 10:30 που μπήκε στην πόλη, στο ταχυδρομείο έφτασε στις 11:00!

Στο Ταχυδρομείο τον περίμενε ο συνταγματάρχης του Μηχανικού κ. Παπασωτηρίου που τον πληροφόρησε ότι ζήτησε από όλο το σώμα Σκαπανέων να έλθει στην Κόρινθο και να αναλάβει την κατεδάφισιν της πόλεως.

«Εν τω μεταξύ αι χιλιάδες του συγκεντρωθέντος έξω του Ταχυδρομείου λαού εζήτει επιμόνως να ομιλήσει ο κ. Βενιζέλος», γράφει το ρεπορτάζ του Έθνους. «Πρό της επιμονής του λαού ο κ. Βενιζέλος ανήλθεν εις έν κάθισμα και είπε τα εξής, διακοπτόμενος συχνότατα υπό των ενθουσιωδών χειροκροτημάτων του κόσμου. Όταν πριν από μερικάς εβδομάδας ο Άγιος Κορινθίας με προσεκάλεσε (Φωναί του πλήθους: Καλώς ώρισες! Καλώς ώρισες!) του είπον ότι η επιθυμία μου να το πράξω ήτο μεγάλη, αλλ’ η θέσις μου ήτο λεπτή τότε έναντι της Κυβερνήσεως, διότι δεν ήθελον να έλθω εις την Κόρινθον ως αρχηγός αντιπολιτευομένου κόμματος και να ομιλήσω εναντίον της Κυβερνήσεως.

‘Εκτοτε αι σχέσεις μου με την Κυβέρνησιν όχι μόνον έπαυσαν να είναι λεπταί, αλλ’ απεναντίας έγιναν στενώταται, αφού είμαι αρχηγός της Κυβερνήσεως. Μόλις όμως ο Άγιος Κορινθίας μοι επανέλαβε την παράκλησιν, εθεώρησα καθήκον μου να έλθω εδώ όχι ως αρχηγός κόμματος πλέον, αλλ’ ως πρόεδρος της Κυβερνήσεως, δια να φέρω τη συμπάθειαν αυτής δια την συμφοράν, η οποία έπληξε προ τινός την Κόρινθον».

Ο πρωθυπουργός στη συνέχεια της ομιλίας του τόνισε «Θέλω όμως να σας βεβαιώσω, ότι η Κυβέρνησις δεν αδιαφορεί προς τους Κορινθίους και δύνασθε να έχητε εμπιστοσύνην εις το έργον αυτής».

Στη συνέχεια σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Έθνους, ο Ελευθέριος Βενιζέλος ανέλυσε διεξοδικά τους λόγους για τους οποίους άλλαξε το εκλογικό σύστημα και γιατί κατά τη γνώμη του η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρή Κυβέρνηση.

Μετά από τον Ελευθέριο Βενιζέλο σύντομο λόγο εκφώνησε ο Κορίνθιος υπουργός Δικαιοσύνης κ. Πετρίδης και κατόπιν παρουσιάσθηκαν στον πρωθυπουργό Βενιζέλο οι επιτροπές των σεισμοπαθών Κορίνθου και περιχώρων που εξέθεσαν την κατάσταση στην οποία βρίσκονται.

Στη συνέχεια κι αφού ο ανταποκριτής του Έθνους περιγράφει εκδηλώσεις λατρείας από τους πολίτες προς τον πρωθυπουργό «άνδρες, γυναίκες και παιδία έσπευδον δακρύοντες και ησπάζοντο τας χείρας του κ. Πρωθυπουργού», ο Βενιζέλος μετέβη στις εγκαταστάσεις του Ερυθρού Σταυρού όπου τον υποδέχθηκαν οι κ. Νεγροπόντης και Ξανθοπουλίδης, οι οποίοι του ανέφεραν ότι από τη μέρα του σεισμού μέχρι εκείνη τη στιγμή έχουν γεννηθεί στις πρόχειρες εγκαταστάσεις του 34 παιδιά!

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, συνεχίζει το ρεπορτάζ του Έθνους,  μετέβη με το αυτοκίνητο στο Περιγιάλι όπου επισκέφθηκε τη χήρα του άλλοτε πρωθυπουργού Σωτήρη Κροκιδά και κατόπιν, χρησιμοποιώντας το τρένο ξεκίνησε το ταξίδι του προς το Ξυλόκαστρο. Η αμαξοστοιχία σταμάτησε στο Βραχάτι και στο Κιάτο όπου του υπέβαλαν υπόμνημα οι κάτοικοι αλλά και ψηφίσματα από τις κοινότητες Μουλκίου και Κιάτου.

Εν τέλει η αμαξοστοιχία του Βενιζέλου έφτασε στο Ξυλόκαστρο όπου «εγένετο δεκτός θερμώς υπό του λαού. Τον προσεφώνησεν αμέσως ο πρόεδρος του Συλλόγου των Φιλελευθέρων κ. Ράλλης, παρομοιάσας αυτόν προς τον Ιούλιον Καίσαρα», παρομοίωση την οποία ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε άστοχη!

Στο σύντομο λόγο του ο Ελ. Βενιζέλος σημείωσε ότι η «θερμή υποδοχή του λαού του Ξυλοκάστρου αποτελεί δι’ εμέ τεκμήριον ότι ο λαός δεν θα διαψεύση τας ελπίδας, τας οποίας στηρίζω επ’ αυτού».

Η περιοδεία Βενιζέλου έληξε στον Πευκιά Ξυλοκάστρου όπου παρατέθηκε γεύμα για 25 άτομα από τον κ. Πετρίδη. Ωστόσο, το δάσος κατακλύστηκε από κατοίκους που ήθελαν να δούν και να ακούσουν τον πρωθυπουργό. Ο Βενιζέλος απάντησε στην πρόποση του Πετρίδη στο γεύμα, με μια σεμνή δήλωση που υπογράμμιζε ότι δεν θέλει σε προεκλογική περίοδο να δώσει υποσχέσεις αλλά, «εν των κυριωτέρων σημείων του προγράμματος της Κυβερνήσεως είναι να επαναφέρωμεν την χρηστήν διοίκησιν του 1910-1915 και ν’ αναπτύξωμεν τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους της χώρας δια να δυνηθή ο λαός ν’ ανακουφισθή εκ της οικονομικής κρίσεως, την οποία διέρχεται»!

Η «Ανδρομάχη» του Ρακίνα στο Ηρώδειο υπέρ των σεισμοπαθών της Κορίνθου

Το ίδιο βράδυ στο θέατρο του Ηρώδου Αττικού ανέβηκε η παράσταση «Ανδρομάχη» του Ρακίνα, από την Αγγελική Κοτσάλη, σε μετάφραση της Πέπης Σταύρου. Τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ερμιόνης κρατούσε η ίδια η Αγγελική Κοτσάλη, ενώ τον ρόλο της Ανδρομάχης ερμήνευε η Γαλανού, ο κ. Δεστούγης ως Ορέστης και ο κ. Μαυρογένης στο ρόλο του Βασιλιά της Ηπείρου Πύρρου.

Η σκηνοθεσία και η διδασκαλία ήταν του Καλογερίκου ενώ το «θεάτρον θα φωτίζεται δι’ ισχυρών προβολέων».

Δυστυχώς όμως η «Ανδρομάχη» έγινε δεκτή από το κοινό με αποδοκιμασίες αφενός μεν διότι ο Ρακίνας δεν ήταν ο αγαπημένος συγγραφέας του ελληνικού κοινού και όπως σημειώνει ο έγκριτος κριτικός Γιάννης Βαρβέρης «Ο εν γένει προς τον Ρακίνα δύσθυμος, όπως έδειξαν ιστορικώς τα πράγματα, Έλληνας θεατής ποτέ δεν ενστερνίστηκε αυτό το «αποτιτανωμένο», ελεγειακό θέατρο, ίσως επειδή για τα περί ατομικής και συλλογικής ευθύνης διέθετε τα ανώτερα πρότυπα της ελληνικής τραγωδίας».

Η συγκεκριμένη παράσταση που ανέβηκε τον Ιούλιο του 1928 στο Ωδείο του Ηρώδου Αττικού σε σκηνοθεσία του Πάνου Καλογερίκου προκάλεσε τη μήνη των θεατρανθρώπων και τις χείριστες κριτικές κυρίως από τον Φώτο Πολίτη που στράφηκε ακόμη και κατά της παραχώρησης του ιστορικού θεάτρου.

Συγκεκριμένα θα μιλήσει για «έλλειψη σεβασμού προς τ’ αρχαία μνημεία» αφού «προχθές το βράδυ είδαμε στημένον στην ορχήστρα του Θεάτρου Ωδείον ένα καραγκιόζ μπερντέ, ο οποίος εκολακεύετο να πιστεύει πώς παρίστανε «αίθουσαν ανακτόρων», όπου ωρύοντο πέντε νεοέλληνες αρσενικοί και θηλυκοί. Μερικοί «προβολείς» εφώτιζον σκληρά το οικτρόν θέαμα […] Οι κούφιοι διοργανωταί της παραστάσεως αυτής θα εφαντάσθηκαν ίσως πως εδικαιούντο να ρεζιλέψουν έναν αρχαιολογικό χώρον, αφού το δράμα του Ρακίνα που παρέστησαν τιτλοφορείται με το όνομα ομηρικής ηρωίδος, χωρίς να κατανοούν τί διαφορά εχαρακτήριζε το έργο του Ευριπίδη από του Ρακίνα»!

Έρευνα-κείμενα-επιμέλεια: Γιώτα Χρ. Αθανασούλη

Πηγές:

  • Αρχείο Εφημερίδων Ελληνικής Βουλής
  • Αρχείο Εφημερίδων Εθνικής Βιβλιοθήκης
  • Θεάτρου Πόλις, Διεπιστημονικό Περιοδικό

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.