7 Αυγούστου 1687: Ο Φρανσίσκο Μοροζίνι κατακτά την Κόρινθο!

Ο Ενετός ναύαρχος μπαίνει αλώβητος στην πόλη της Κορίνθου και εγκαινιάζει τη Β΄ Ενετοκρατία στο Μοριά – Η εγκατάλειψη του κάστρου από τους Τούρκους – Η ενετική διοίκηση και η πλούσια παρακαταθήκη των βενετσιάνικων αρχείων της εποχής

Το καλοκαίρι του 1684 στην Αδριατική πλέει ο βενετσιάνικος στόλος υπό την διοίκηση ενός γηραιού πλοιάρχου. Πρόκειται για τον Φραντσέσκο Μοροζίνι τον Ενετό ναύαρχο που είχε διακριθεί στον ενετοτουρκικό πόλεμο της Κρήτης. Ο Μοροζίνι, το όνομα του οποίου σύμφωνα με πολλούς ερευνητές προέρχεται από το ελληνικό Μαυρογένης, έχει καλές σχέσεις με τους Έλληνες κατευθύνεται προς το Ιόνιο με σκοπό να τους ξεσηκώσει εναντίον των Τούρκων. Ξεκινάει τις προσπάθειες του από τα Επτάνησα και τη Μάνη, κατόπιν την Βόνιτσα, την Πρέβεζα, την Ευρυτανία, την Ακαρνανία, την Πελοπόννησο ακόμη και τη Μακεδονία.

Στην Κόρινθο, ο μητροπολίτης Ζαχαρίας κατηγορείται από τους Τούρκους ότι διατηρεί αλληλογραφία με τους Ενετούς και τους προσκαλεί να έρθουν να κατακτήσουν το Μοριά. Καταδικάζεται σε μαρτυρικό θάνατο με συνοπτικές διαδικασίες. Σύμφωνα με το Μαρτυρολόγιο ο Ζαχαρίας καταδικάστηκε να σουβλιστεί και να ψηθεί στη φωτιά σαν αρνί, όμως οι Κορίνθιοι Χριστιανοί συγκέντρωσαν χρήματα τα έδωσαν στους τούρκους και πέτυχαν, να τον λυτρώσουν από το μαρτύριο μ’ έναν γρήγορο θάνατο με αποκεφαλισμό. Η ποινή εκτελέστηκε την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως και συγκλόνισε την Κόρινθο. Ο μαρτυρήσας επίσκοπος συγκαταλέχθηκε στους Άγιους της Εκκλησίας και η μνήμη του τιμάται στις 30 Μαρτίου, ημέρα του μαρτυρίου του.

Η τιμωρία και ο αποκεφαλισμός του Ζαχαρία μάλλον ενίσχυσε το επαναστατικό πνεύμα στην Πελοπόννησο και ο Μοροζίνι προκαλεί μεγάλη αναστάτωση στην τουρκική ηγεσία η οποία χάνει τον έλεγχο. Έτσι ο ενετικός στόλος, καταφέρει την επόμενη χρονιά, το 1685 να καταλάβει την Κορώνη μετά από 49 μέρες πολιορκίας.

Από τη στιγμή που πατά το πόδι του στη χερσόνησο του Μοριά ο Ενετός ναύαρχος δεν αφήνει στιγμή να πάει χαμένη και καλπάζει από τη μία νίκη στην άλλη. Οι Έλληνες ενώνονται μαζί του ζητούν να αποτινάξουν τον οθωμανικό ζυγό και ο Μοροζίνι καταλαμβάνει σταδιακά την Καλαμάτα, τα κάστρα Ζαρνάτα, Κελεφά και Πασσαβάς στη Μάνη, αλλά και το μεγαλύτερο μέρος της Μεσσηνίας.

Το 1686 συνεχίζει την επιτυχημένη πορεία του και στην κυριαρχία του επέρχονται η Πύλος, η Μεθώνη, το Άργος, το Ναύπλιο, η Τρίπολη, ενώ κινείται πλέον αποφασιστικά προς την Πάτρα και το Ρίο. Ο αντίπαλός του, ο Ισμαήλ πασάς υπαναχωρεί και οχυρώνεται αρχικά στα κάστρα της Αχαΐας αφού πρώτα ενισχύει τη φρουρά της Κορίνθου.

Το ημερολόγιο της κυρίας Άννας

Μεταξύ των στρατιωτικών που ακολουθούν τον Μοροζίνι στην εκστρατεία του βρίσκεται και ο κόμης Όθων Γουλιέλμος Φον Καίνιξμαρκ από το Μίντεν της Βεστφαλίας. Ο κόμης με τον παχυλό μισθό των 18.000 δουκάτων, έχει μαζί του και τη σύζυγό του Κατερίνα Καρλόττα και τη συνοδεία τους. Η κυρία επί των τιμών της Κόμισσας, Άννα  Άκερχελμ, ιδιαίτερα μορφωμένη για την εποχή της κυρία, μας άφησε το ημερολόγιο της καθώς και γράμματα προς τον αδελφό της, στα οποία περιγράφει την εκστρατεία πολύ ζωντανά.

Στις αρχές Αυγούστου λοιπόν, του 1687, ο Μοροζίνι αφού έχει κατακτήσει μετά από μια μεγάλη νίκη την Πάτρα και αμαχητί το Ρίο και το Αντίρριο, φθάνει στη Ναύπακτο και καταλαμβάνει το φρούριο της. Οι Τούρκοι αποσύρονται έντρομοι χωρίς καν μάχη και μόνο πριν τη φυγή τους ανατινάζουν το κάστρο του Αντίρριου. Στο φρούριο της Ναυπάκτου (Lepanto κατά τους Βενετούς) ο Μοροζίνι βρίσκει 150 ορειχάλκινα πυροβόλα και ενισχύει τα όπλα του.

Αφήνει 14 γαλέρες στον κόλπο της Ναυπάκτου και κατευθύνεται προς τον Ισθμό. Ο σερασκέρης (=αρχιστράτηγος στα τούρκικα) που μαθαίνει την προέλαση του Βενετού εγκαταλείπει τις θέσεις του κακοποιώντας τους τοπικούς πληθυσμούς και αποσύρεται έντρομος στη Θήβα. Ο δρόμος για την Κόρινθο είναι ανοιχτός!

Η Άννα Άκερχελμ παρούσα στα γεγονότα, περιγράφει την κατάληψη της Κορίνθου: «Την πρωΐαν της 7 Αυγούστου», γράφει στον αδελφό της «εφθάσαμεν εις τα παράλια της Κορίνθου. Οι Τούρκοι εις δέκα χιλιάδες συμποσούμενοι εγκατέλειπον την πόλιν την προτεραίαν μετά των γυναικών, των παιδιών και των υπαρχόντων των. Άμα είδον τα πλοία ημών ήναψαν πυράν εις σημείον συγκεντρώσεως. Εις Κόρινθον άφησαν τίνας γέροντας, γραίας και ασθενείς, θέσαντες και πυρ εν τη πόλει. Το πεζικόν αποβιβασθέν εστρατοπέδευσεν εκτός της Κορίνθου».

Στα αρχεία της Γαλλικής Βιβλιοθήκης σώζεται μια γκραβούρα που απεικονίζει την κατάληψη της Κορίνθου από τον Μοροζίνι. Ο κόλπος της Κορίνθου γεμάτος ενετικές γαλέρες, ενώ φωτιά καίει το παλάτι του Σερασκέρη στην Κόρινθο. Ο Ενετός ναύαρχος με μυριάδες στρατευμάτων ανεβαίνει στον Ακροκόρινθο και στα πόδια πέφτουν Έλληνες πρίγκηπες (sic) που του εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους.

Επίσης, ένας χάρτης της εποχής, φιλοτεχνημένος από τον διάσημο Ενετό χαρτογράφο Κορονέλλι μάς παραδίδει το σκηνικό της εποχής. Τα ενετικά στρατεύματα έχουν στρατοπεδεύσει έξω από την Κόρινθο, όπως ακριβώς περιγράφει η Άννα Άκερχελμ ενώ απεικονίζεται ο Ισθμός και οι οχυρώσεις του.

Μετά την κατάκτηση της Κορίνθου οι Βενετοί βρέθηκαν κυρίαρχοι όλης της Πελοποννήσου, μιας χώρας δηλαδή δεκαπλάσιας εκτάσεως της δικής τους, ευφορώτατης, με λιμάνια που εξασφαλίζουν την ανά το Αιγαίο κυριαρχία του Βενετικού Εμπορίου, όπως χαρακτηριστικά γράφει η Κορνηλία Χατζηασλάνη.

Η ενετική οργάνωση του κράτους εφαρμόζεται στην Πελοπόννησο και από την εποχή εκείνη έχουμε ένα πλούσιο αρχειακό υλικό, που αφορά σε απογραφές με διασημότερες αυτές του Γκριμάνι και του Νάνι και πολλούς χάρτες και γκραβούρες των κάστρων.

Η ανακήρυξη σε Δόγη και η προσπάθεια για την τομή του Ισθμού

Η Δημοκρατία της Γαληνότατης δεν αφήνει χωρίς αναγνώριση τον μεγάλο Μοροζίνι. Του απονέμει τον τίτλο του Ιππότη του Αγίου Μάρκου και της τιμητικής επωνυμίας «Πελοποννησιακός». Η ορειχάλκινη προτομή του στήνεται στην μεγάλη αίθουσα του Δογικού Παλατιού.

Ο Μοροζίνι έμεινε στην Κόρινθο όλον τον Αύγουστο του 1687. Με τον Καίνιξμαρκ εξέτασαν τη δυνατότητα κοπής του Ισθμού, οι μηχανικοί του μάλιστα εκπόνησαν σχετικό σχέδιο, όταν όμως συνειδητοποίησαν πόσους εργάτες και πόσο χρόνο απαιτούσε το έργο εγκατέλειψαν την ιδέα.

Ο Ενετός, Δόγης πλέον, από την Κόρινθο σχεδιάζει τις νέες κινήσεις του για τον επερχόμενο χειμώνα. Σκέφτεται αν θα διαχειμάσει στην Πελοπόννησο, οχυρώνοντας τον Ισθμό ή αν θα προχωρήσει προς την Αθήνα. Αποφασίζεται το δεύτερο και στις 2 Σεπτεμβρίου ο ενετικός στόλος φθάνει στον Πειραιά. Κατακτά το λιμάνι (Porto Leone κατά τους Βενετούς) και στη συνέχεια την Αθήνα, με ολέθριες όμως συνέπειες για τον Παρθενώνα.

Ο Μοροζίνι παρά το προχωρημένο της ηλικίας του συνέχισε τις πολεμικές επιχειρήσεις και την έντονη δραστηριοποίηση, μέχρι που στις 27 Δεκεμβρίου 1693 άφησε την τελευταία του πνοή στο Ναύπλιο. Το σώμα του ταριχεύθηκε και μεταφέρθηκε στη Βενετία όπου έτυχε μεγαλοπρεπούς τελετής ενταφιασμού. Πάνω στο ταφικό μνημείο του χαράχθηκε η επιγραφή: «Francisco Mavroceno Peloponneciaco. Senatus 1694», δηλαδή «Φραγκίσκω Μαυρογένη τω Πελοποννησιακώ η Γερουσία έτει 1694»!

Έρευνα – κείμενα – επιμέλεια: Γιώτα Χρ. Αθανασούλη

Πηγές:

  • Κορνηλία Χατζηασλάνη, Ο Μοροζίνι, οι Βενετοί και η Ακρόπολη
  • Λευτέρης Καντζίνος, Αθήνα 1204-1456: Τα άγνωστα χρόνια
  • Κωνσταντίνος Σαθας, Τουρκοκρατούμενη Ελλάς 1453-1821
  • Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΑ′: Ο ελληνισμός υπό ξένη κυριαρχία, 1669–1821
  • Ψηφιακό Αρχείο Εθνικής Γαλλικής Βιβλιοθήκης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.