Η ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας αποτελεί θεσμό που καθιερώθηκε για να ενισχύσει τη διαφάνεια και την υπευθυνότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Σύμφωνα με το άρθρο 67Α του νόμου 3852/2010, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, κάθε δήμος οφείλει να συγκαλεί υποχρεωτικά, ανά δίμηνο, ειδική δημόσια συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου. Σκοπός αυτής της συνεδρίασης είναι η δημοτική αρχή να λογοδοτεί για το έργο και τις δράσεις της κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και να απαντά σε ερωτήσεις που τίθενται από τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου.

Η νομοθεσία είναι σαφής ως προς το περιεχόμενο αυτής της λογοδοσίας. Η ειδική συνεδρίαση αφορά τα πεπραγμένα του προηγούμενου διμήνου, δηλαδή το έργο και τη δράση της, πράξεις, παραλείψεις, υλικές ενέργειες ή τον προγραμματισμό και την εξέλιξη δράσεων εντός αυτής της περιόδου. Η λογοδοσία, με βάση και τον Πρότυπο Κανονισμό Λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου (Υπουργική Απόφαση 2804/2025, ΦΕΚ Β’ 109/2025), δεν έχει χαρακτήρα γενικής ή αόριστης αναφοράς στις δράσεις της δημοτικής αρχής, ούτε αποτελεί φόρουμ για παρουσίαση μελλοντικών σχεδιασμών ή έργων που βρίσκονται σε στάδιο προγραμματισμού ή εξέλιξης.

Συγκεκριμένα, το άρθρο 12 παρ. 1 του Πρότυπου Κανονισμού καθορίζει ότι: «Το δημοτικό συμβούλιο συνεδριάζει υποχρεωτικά ανά δίμηνο σε ειδική δημόσια συνεδρίαση, κατά την οποία η Δημοτική Αρχή λογοδοτεί για το έργο και τη δράση της, όπως για πράξεις, παραλείψεις, υλικές ενέργειες ή τον προγραμματισμό και την εξέλιξη δράσεων» (Υ.Α. 2804/2025, ΦΕΚ Β’ 109/2025).

Οι ερωτήσεις που υποβάλλουν οι δημοτικοί σύμβουλοι οφείλουν να αφορούν μόνο τα θέματα αυτά και να κατατίθενται εγγράφως τουλάχιστον τρεις εργάσιμες ημέρες πριν τη συνεδρίαση.

Ποιος ερωτάται, ποιος απαντά

Όσον αφορά τον τρόπο απάντησης στα ερωτήματα της αντιπολίτευσης ή των μελών του δημοτικού συμβουλίου, η νομοθεσία καθιστά σαφές ότι απαντά ο δήμαρχος ή, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, το μέλος της δημοτικής αρχής που είναι καθ’ ύλην αρμόδιο.

Πρόκειται για μια εκτελεστική λειτουργία, όπου το ποιος απαντά καθορίζεται από το αντικείμενο και την αρμοδιότητα που έχει εκχωρηθεί από τον δήμαρχο στον αρμόδιο αντιδήμαρχο ή εντεταλμένο σύμβουλο.

Δεν υφίσταται δυνατότητα από τον ερωτών σύμβουλο να επιβάλει ή να καθορίσει ποιος θα απαντήσει στην ερώτησή του. Ο ρόλος του περιορίζεται στην υποβολή της ερώτησης και στην επιδίωξη απάντησης από τη δημοτική αρχή. Από κει και πέρα η αρμοδιότητα της απάντησης ανήκει σ’ αυτόν που έχει την αρμοδιότητα του θέματος.

Δευτερολογίες

Τέλος, σχετικά με το δικαίωμα λόγου των δημοτικών συμβούλων κατά τη συνεδρίαση λογοδοσίας, ο Πρότυπος Κανονισμός προβλέπει τη δυνατότητα δευτερολογίας. Κάθε σύμβουλος μπορεί να υποβάλει ένα θέμα ανά συνεδρίαση και να λάβει τον λόγο για να το αναπτύξει, σε χρονικό διάστημα πέντε (5) λεπτών. «Το αρμόδιο όργανο έχει στη διάθεσή του επτά (7) λεπτά, προκειμένου να απαντήσει ολοκληρωμένα. Επιτρέπεται να υπάρξει δευτερολογία στην οποία ο ερωτών έχει στη διάθεσή του δύο (2) λεπτά, προκειμένου να ζητήσει διευκρίνιση ως προς το αρχικό ερώτημα που υπέβαλε, εάν δεν έλαβε ολοκληρωμένη απάντηση, και το αρμόδιο όργανο έχει στη διάθεσή του πέντε (5) λεπτά, προκειμένου να παράσχει τις απαραίτητες διευκρινίσεις.» 

Η διαδικασία αποσκοπεί σε απολογισμό και ενημέρωση, χωρίς να αποτελεί φόρουμ για εκτεταμένες συζητήσεις ή αντιπαραθέσεις που θα μπορούσαν να παρατείνουν ή να δυσχεράνουν τη διαδικασία.

Το δικαίωμα του δημάρχου

Τέλος να σημειώσουμε ότι η νομοθεσία δεν περιορίζει ούτε αφαιρεί το δικαίωμα του δημάρχου να τοποθετείται στη συγκεκριμένη συνεδρίαση, όπως και σε κάθε συνεδρίαση.

Αναλυτικά και σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 9 του Πρότυπου Κανονισμού (Υ.Α. 2804/2025, ΦΕΚ Β’ 109/21‑01‑2025), προβλέπεται ρητά: «Ο Δήμαρχος έχει στη διάθεσή του επιπλέον τρία (3) λεπτά και στην πρωτολογία και στη δευτερολογία μετά την απάντηση του αρμοδίου οργάνου».

Σεβασμός στη λειτουργία

Η ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας είναι, συνεπώς, ένα νομοθετικά θεσπισμένο εργαλείο λογοδοσίας της δημοτικής αρχής, με συγκεκριμένο χρονικό και θεματικό πλαίσιο. Ενισχύει τη δημοκρατική λειτουργία στους δήμους και επιτρέπει στους δημοτικούς συμβούλους να ασκούν εποπτικό ρόλο σε συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες δράσεις της δημοτικής διοίκησης.

Η τήρηση των νόμιμων διατάξεων και η σεβαστή λειτουργία της συνεδρίασης αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς της αυτοδιοίκησης.