Η απόφαση για συγχώνευση 700 ΔΕΥΑ σε τρεις κρατικούς φορείς, χωρίς θεσμική διαβούλευση, ανοίγει μέτωπο με τους δήμους. ΚΕΔΕ και ΕΔΕΥΑ μιλούν για προειλημμένες κινήσεις, αυξήσεις τιμολογίων και αποκλεισμό των τοπικών κοινωνιών.

Η ελληνική κυβέρνηση, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, ετοιμάζει ένα σχέδιο ριζικής αναδιάρθρωσης στον τομέα της ύδρευσης, το οποίο προβλέπει τη συγχώνευση περισσότερων από 700 δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης (ΔΕΥΑ) σε τρεις μεγάλους φορείς. Οι δύο από αυτούς θα είναι η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ, που θα επεκτείνουν την αρμοδιότητά τους πέρα από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ενώ ένας τρίτος κρατικός οργανισμός θα αναλάβει την υπόλοιπη επικράτεια.

Παράλληλα, σχεδιάζεται η δημιουργία ειδικού ταμείου χρηματοδότησης έργων, όπως φράγματα και μονάδες αφαλάτωσης, με στόχο την ενίσχυση της υδατικής επάρκειας σε περιοχές που χαρακτηρίζονται πλέον ως «ζώνες υδατικού ελλείμματος» –μεταξύ αυτών η Αττική και η Κρήτη–, ώστε να επισπευσθούν επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.

Η κλιματική κρίση λειτουργεί ως βασικός επιταχυντής: τα αποθέματα νερού μειώνονται συνεχώς, τα φράγματα που υδροδοτούν την Αθήνα βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών δεκαετιών, ενώ οι καύσωνες με θερμοκρασίες άνω των 43°C και οι ελάχιστες βροχοπτώσεις καθιστούν την ξηρασία μόνιμη απειλή. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το airetos.gr, 1.327 έργα ύδρευσης απαιτούν επενδύσεις άνω των 5 δισ. ευρώ, ενώ από το 2019 έχουν ολοκληρωθεί μόλις 278 έργα κόστους 356 εκατ. ευρώ.

Αντίδραση ΕΔΕΥΑ: «Προειλημμένες αποφάσεις – κίνδυνος αυξήσεων στο νερό»

Η Ένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης – Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ) εκφράζει ανοιχτά την αντίθεσή της, καταγγέλλοντας ότι δεν κλήθηκε καν στη διυπουργική σύσκεψη για τη λειψυδρία, σε αντίθεση με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, παρότι εκπροσωπεί θεσμικά 125 ΔΕΥΑ που παρέχουν υπηρεσίες σε 5,2 εκατομμύρια πολίτες.

Η ΕΔΕΥΑ υπενθυμίζει ότι:

• Οι ΔΕΥΑ έχουν υλοποιήσει έργα αξίας άνω των 26 δισ. ευρώ από τη δεκαετία του ’80,
• Διαχειρίζονται 550 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως, 70.000 χλμ. δικτύων ύδρευσης και 30.000 χλμ. αποχέτευσης,
• Ελέγχουν 5.500 γεωτρήσεις και σχεδόν 3 εκατομμύρια υδρομετρητές,
• Παρά την υποστελέχωση 44% και το διπλασιασμένο ενεργειακό κόστος μετά το 2021, συνεχίζουν να απορροφούν τις αυξήσεις χωρίς να τις μετακυλίουν στους καταναλωτές.

Η Ένωση κάνει λόγο για «συνταγματικά προβληματικές αποφάσεις», τονίζοντας ότι τυχόν εφαρμογή του κυβερνητικού σχεδίου θα οδηγήσει «σε υπερβολικές αυξήσεις της τιμής του νερού και δυσκολίες στην καθολική πρόσβαση των πολιτών». Παράλληλα, εκφράζει την ανησυχία ότι η Πολιτεία επιδιώκει να μετακυλήσει το κόστος των υποδομών στους πολίτες και ζητά άμεσο, ουσιαστικό διάλογο, «ώστε οι λύσεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και όχι σε επενδυτικά ή επιχειρηματικά συμφέροντα».

ΚΕΔΕ: «Η κυβέρνηση σχεδιάζει ερήμην της Αυτοδιοίκησης»

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), η οποία καταγγέλλει ότι ενημερώθηκε για τα κυβερνητικά σχέδια «μέσω των ΜΜΕ». Η ΚΕΔΕ υπενθυμίζει ότι από τον Απρίλιο του 2024 έχει καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση μεταρρύθμισης της δημόσιας πολιτικής ύδρευσης–αποχέτευσης, που προβλέπει ένα ολιστικό, πολυεπίπεδο και ψηφιακό μοντέλο διακυβέρνησης, με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Η Ένωση εκφράζει ρητά την αντίθεσή της στην «αναγκαστική συγχώνευση» των ΔΕΥΑ, υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογία πλέον επιτρέπει δικτυακή συνεργασία και όχι συγκεντρωτικές δομές. «Η αποτελεσματικότητα δεν αυξάνεται όσο μεγαλώνει ένας φορέας – για κάθε λειτουργία χρειάζεται ο βέλτιστος φορέας και όχι ο μεγαλύτερος», σημειώνει.

Η ΚΕΔΕ ζητά:

• Άμεση ενημέρωση για τις μελέτες και τα σενάρια που επεξεργάζεται η κυβέρνηση,
• Ενεργή συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον εθνικό σχεδιασμό,
• Διασφάλιση ότι το νερό θα παραμείνει δημόσιο αγαθό, με κοινωνικά δίκαιες τιμές και χωρίς αποκλεισμούς για τις τοπικές κοινωνίες.

Ο πόλεμος για το μέλλον της διαχείρισης του νερού συνεχίζεται και άλλη μία μάχη μόλις ξεκινά. Το ζητούμενο πλέον είναι αν η κυβέρνηση θα επιλέξει διάλογο με την Αυτοδιοίκηση ή μονομερείς αποφάσεις, σε έναν τομέα που δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά και τη βιωσιμότητα των επόμενων γενεών, διότι το νερό είναι και θα είναι δημόσιο αγαθό και ζήτημα ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης.