Πώς διασκέδαζαν οι Κορίνθιοι το 1900 και οι Σικυώνιοι το 1932

Η αποκριάτικη ατμόσφαιρα στην Κορινθία είχε πάντοτε τον δικό της ιδιαίτερο παλμό, ισορροπώντας ανάμεσα στην παράδοση, την ανάγκη για «ξέσπασμα» από τις δυσκολίες της καθημερινότητας και τις κοσμικές αναζητήσεις της εκάστοτε εποχής.

Μέσα από τα ρεπορτάζ των εφημερίδων «ΕΜΠΡΟΣ» και «ΣΙΚΥΩΝ», ανασύρουμε μνήμες από δύο περιόδους που, αν και τις χωρίζουν τρεις δεκαετίες, τις ενώνει η ίδια δίψα για ζωή!

Κόρινθος 1900: Η «πτωχή επαρχία» και το κρασί του γέλιου

Σύμφωνα με το δημοσίευμα της εφημερίδας «ΕΜΠΡΟΣ» στις 18 Φεβρουαρίου 1900, η Κόρινθος της εποχής εκείνης προσπαθούσε να διασκεδάσει μακριά από τη λάμψη και τις οργανωμένες επιτροπές της πρωτεύουσας, την οποία ο συντάκτης αποκαλεί «υδροκέφαλο» που απορροφά τα πάντα. Ενώ στην Αθήνα οι δρόμοι γέμιζαν κομφετί και σερπαντίνες, οι Κορίνθιοι, λόγω της «πάν άλλο ή ρόδινης» οικονομικής τους κατάστασης, στρέφονταν στην «οικιακή διασκέδαση». Το γλέντι στην πόλη είχε έναν χαρακτήρα αυθόρμητο και βαθιά λαϊκό, με τον κόσμο να γιορτάζει στα σπίτια του με τη συνοδεία του «αφθόνου εντοπίου κρασιού», το οποίο ρευστό και ζωογόνο προσφερόταν ως «σπονδή εις τον θεόν του γέλωτος».

Στους δρόμους της πόλης, οι «κατά το επαρχιακόν σύστημα μασκαράδες» έδιναν το δικό τους στίγμα, ενώ την Κυριακή των Απόκρεων η κίνηση κορυφωνόταν με δημόσιους χορούς. Δεκάδες γυναίκες του λαού, φορώντας «πολυχρώμους ενδυμασίας», σχημάτιζαν μεγάλους κύκλους στην πλατεία χορεύοντας «συρτούς και καλαματιανούς», προσφέροντας ένα θέαμα γεμάτο ζωντάνια και χρώμα.

Ωστόσο, η χαρά της γιορτής σκιαζόταν από την ακρίβεια και τις «ματσαράγκες» της αγοράς. Η έλλειψη κρέατος ήταν αισθητή, καθώς οι κρεοπώλες προτίμησαν να στείλουν τα αρνιά στην Αθήνα για μεγαλύτερο κέρδος, με αποτέλεσμα στην Κόρινθο η τιμή να φτάσει τις 2.40 δραχμές τη οκά, ενώ στην πρωτεύουσα πωλούνταν μόλις 1.40 δρχ!

Η νυχτερινή ζωή πάντως είχε και τις πικάντικες γωνιές της, με ένα καφέ-σαντάν όπου «δύο Ιταλίδες αοιδοί» κρατούσαν συντροφιά στους θαμώνες, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονταν συχνά και αστυφύλακες που φαίνεται να …εκτιμούσαν ιδιαίτερα το ….καλλιτεχνικό πρόγραμμα.

Κιάτο 1932: Κοσμικές λάμψεις και ευρωπαϊκός αέρας

Προχωρώντας στον χρόνο, η εφημερίδα «ΣΙΚΥΩΝ» στις 21 Φεβρουαρίου 1932 μάς μεταφέρει σε ένα τελείως διαφορετικό σκηνικό στο Κιάτο, όπου η διασκέδαση έχει πλέον αποκτήσει κοσμικό και οργανωμένο χαρακτήρα.

Η πόλη δονείται από τον παλμό των χοροεσπερίδων, με τα σπίτια των προυχόντων να μετατρέπονται σε κέντρα υψηλής κοινωνικής συναναστροφής.

Στην οικία του ζεύγους Κασιμάτη, οι καλεσμένοι βίωσαν μια «αλησμόνητη βραδυά», όπου ο ίδιος ο οικοδεσπότης υποδεχόταν τον κόσμο μεταμφιεσμένος σε «αντάρτη της Θερίσου», διατηρώντας μάλιστα με επιτυχία τη βαριά κρητική προφορά.

Η φαντασία στις ενδυμασίες δεν είχε όρια: από τη Μαρία Μπαλά που εντυπωσίασε ως «κυρία του 1890» και την «τελεία τσιγγάνα και χαρτορίχτρα» Μαρ. Καλλιακούδα, μέχρι τη Χαρίκλεια Ζώγκου που εμφανίστηκε ως «βλάχα» και ένα ολόκληρο «γκρούπ απάχηδων» που έφερε έναν αέρα παρισινών προαστίων στο Κιάτο.

Εντύπωση στο γλέντι έκανε ένας Πειραιώτης μούτσος που δεν ήταν άλλος από την δίδα Αιμιλία Σπυράκου!

Το κέφι απογειώθηκε με το «παιχνίδι των συνωνύμων», όπου οι συμμετέχοντες δοκίμασαν το πνεύμα τους. Στο παιχνίδι σημειώνεται ότι υστέρησε σημαντικά το ζεύγος Παπαχρήστου.

Εν τέλει το πάρτι τελείωσε στις 6 το πρωί όταν αποχώρησαν και οι τελευταίοι προσκεκλημένοι!

Λίγες μέρες νωρίτερα, στην αίθουσα της «Αίγλης» οι αδελφοί Βασίλειος και Πέτρος Ρηγάδης πρόσφεραν «μαστίχα» υπό τους ήχους μιας «θαυμασίας ορχήστρας» και τη συνοδεία εκλεκτής ρετσίνας. Εκεί, στην «Αίγλη», είχε συγκεντρωθεί «ό,τι ωραίον έχει να επιδείξη ο τόπος μας», σε μια ατμόσφαιρα που συνδύαζε την παραδοσιακή ευθυμία με τις νέες αστικές συνήθειες της εποχής. Το γλέντι τρικούβερτο κράτησε μέχρι τις 5 το πρωί! Κατά τη διάρκεια του χορού σημειώθηκε, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, μια ωραία ατραξιόν, που αφορούσε στην Γαλλοελληνική προσφώνηση ενός των παρευρεθέντων!

Τέλος, αίσθηση στην πόλη του Κιάτου έκανε, εκείνες τις Απόκριες του 1932,  ο χορός της Πέμπτης 19 Φεβρουαρίου, που διοργάνωσε ο Κων. Γ. Αναγνωστόπουλος στην ομώνυμη αίθουσά του. Εκλεκτός κόσμος συγκεντρώθηκε και ο χορός και διασκέδαση κράτησε με τρελό κέφι έως τις πρώτες πρωινές ώρες!

Δύο κόσμοι, μία παράδοση

Παρατηρώντας τις δύο αυτές περιόδους, οι διαφορές είναι παραπάνω από εμφανείς. Το 1900 στην Κόρινθο, η Αποκριά είναι μια μάχη επιβίωσης της παράδοσης και της οικιακής θαλπωρής απέναντι στην οικονομική μιζέρια και την εγκατάλειψη από το κέντρο. Είναι μια γιορτή του λαού, του κρασιού και του αυθόρμητου χορού στους δρόμους.

Αντίθετα, το 1932 στο Κιάτο, η Αποκριά έχει μεταλλαχθεί σε ένα κοσμικό γεγονός με έντονα αστικά στοιχεία. Η διασκέδαση έχει μεταφερθεί από το σπίτι στις οργανωμένες αίθουσες, οι μεταμφιέσεις έχουν γίνει πιο θεατρικές και «θεματικές» (απάχηδες, χανούμισσες, μούτσοι), ενώ η παρουσία ορχήστρας και η χρήση όρων όπως «γκρούπ» και «μαστίχα» μαρτυρούν μια κοινωνία που επιζητά τον εκσυγχρονισμό και την κοινωνική επίδειξη.

Παρόλα αυτά, το κοινό σημείο παραμένει η ανάγκη για φυγή από την καθημερινότητα, είτε αυτή επιτυγχάνεται με ένα ποτήρι ντόπιο κρασί το 1900, είτε με έναν ξέφρενο χορό στην «Αίγλη» το 1932.

Καλή Σαρακοστή σε όλες και όλους!

Έρευνα-κείμενο-επιμέλεια: Γιώτα Χρ. Αθανασούλη

Πηγή:

• Εθνική Βιβλιοθήκη, Αρχείο Εφημερίδων
• Ελληνική Βουλή, Αρχείο Εφημερίδων