Γράφει ο Αργύρης Αλεξίου*

Τι είναι η 28η Φεβρουαρίου; Ημέρα πένθους; Εθνική επέτειος; Απλή μέρα μνήμης; Τι είναι αυτό που μας κάνει να ανακαλούμε το «δυστύχημα» των Τεμπών κάθε τέτοια ημερομηνία; Μόνο τότε περιορίζεται το πένθος, η διαμαρτυρία, η φωνή ενάντια στην αδικία; Σε μία ημέρα; Ας ανατρέξουμε λίγο στο παρελθόν.

Ας πάμε πίσω μόλις πριν ένα χρόνο, το βράδυ της 27ης Φεβρουαρίου προς ξημερώματα 28ης Φεβρουαρίου 2025. Θα θυμάται κανείς άραγε τον αναβρασμό που επικρατούσε εκείνες τις ώρες; Οι συγκεκριμένες ώρες, έως και το πρωί, δεν περνούσαν με ιδιαίτερη ευκολία. Τόσος ήταν ο αναβρασμός, που ήταν αδύνατο να κοιμηθεί ο οποιοσδήποτε. Το μόνο που κάναμε ήταν να παρακολουθούμε ειδήσεις, να ακούμε νέες πληροφορίες που έβγαιναν στο φως όσον αφορά την «υπόθεση» των Τεμπών. Εκείνες τις ώρες φράσεις όπως «δεν ξεχνώ» και «δεν έχω οξυγόνο» γέμιζαν την σκέψη και το διαδίκτυο.

Χαρακτηριστικό εκείνης της βραδιάς ήταν το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, το οποίο, με τα «αναπάντητα ερωτήματα» του, δεν έκανε τίποτα περισσότερο παρά να ρίξει λάδι στη φωτιά. Όλη αυτή η οργή και οδύνη πήρε τελική μορφή στις πορείες αργότερα την ίδια ημέρα πανελληνίως. Τότε μας ένωνε η ιδέα ότι δεν μπορεί να περάσει αυτή η αδικία. Γίναμε όλοι μία δύναμη, ένα ζώο, που ο βρυχηθμός του αντιλάλησε σε πάνω από 400 πόλεις της Ελλάδας. Όσο και να έγινε προσπάθεια για το αντίθετο, τα νούμερα δεν μπορούσαν να κρυφτούν. Ήταν εκατομμύρια Έλληνες στους δρόμους ολόκληρης της χώρας εκείνη την ημέρα.

Παρόμοιες εκρήξεις οδύνης και οργής σημειώθηκαν και την 5η με 7η Μαρτίου 2025, και αργότερα πάλι την 6η Σεπτεμβρίου 2025. Πιο νωρίς είχαν σημειωθεί και οι διαδηλώσεις της 26ης Ιανουαρίου της ίδιας χρονιάς. Όμως φέτος;

Από την 6η Σεπτεμβρίου έως και τις μέρες πριν την 28η Φεβρουαρίου 2026, οι αναφορές στα Τέμπη ήταν ελάχιστες. Και όχι μόνο από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Που ήταν τα Τέμπη στη καθημερινότητα της κοινωνίας τον Οκτώβριο, τον Δεκέμβριο, τον Ιανουάριο και στις αρχές Φεβρουαρίου; Οι πιο έντονες αναφορές που γίνονταν στα Τέμπη, τότε, συνυφαίνονταν άρρηκτα με το πρόσωπο της Μαρίας Καρυστιανού και κυρίως υπό το βάρος της ανάμειξής της στην πολιτική σκηνή. Σε αυτές τις αναφορές θα περιοριστούν οι 57 αδικοχαμένοι συνάνθρωποί μας την επομένη, και τις επόμενες ημέρες γενικότερα, της φετινής 28ης Φεβρουαρίου;

Γιατί φέτος οι κοινωνικές αντιδράσεις δεν ήταν μεγαλύτερες, πιο έντονες σε αριθμό και ποιότητα; Αφού δεν λησμονήσαμε, τότε που είναι η οργή που μας ένωνε μέχρι πέρυσι; Δόθηκαν άραγε απαντήσεις; Αποδόθηκε δικαιοσύνη; Βρέθηκαν οι υπαίτιοι; Γιατί ο ελληνικός λαός καταπραΰνθηκε πρόσκαιρα για ένα ζήτημα που μας αφορά όλους; Αύριο θα υπάρχουν συλλαλητήρια; Ή στοιχειώδεις κινητοποιήσεις; Ή θα περιμένουμε την επόμενη χρονιά για να «ξαναβγούμε στους δρόμους»;  

Ποια θα είναι η αντιμετώπιση μας για τα Τέμπη μέχρι την 28η Φεβρουαρίου του 2027; Μέχρι τότε τα Τέμπη θα υπάρχουν στην επικαιρότητα; Θα έχει γίνει δίκη μέχρι τότε, θα έχουν βρεθεί οι υπαίτιοι, θα έχουμε ασφαλέστερα μέσα μαζικής μεταφοράς; Θα έχουμε ξεχάσει την οδύνη; Ή, μάλλον, θα την θυμόμαστε μόνο κάθε 28η Φεβρουαρίου;

Τα Τέμπη δεν είναι εθνική επέτειος, ούτε εθνικό «μνημόσυνο». Τα Τέμπη είναι, και πρέπει να είναι, διαχρονικά. Πρέπει να ζουν στη μνήμη του κάθε Έλληνα πολίτη, όχι να επανέρχονται κάθε 28η Φεβρουαρίου. Όχι μόνο μέχρι να αποδοθεί δικαιοσύνη, αλλά και ύστερα, ώστε να θυμόμαστε τι μπορεί να συμβεί όταν ξεχνούμε. Ειδάλλως, θα συνεχίσουμε να έχουμε δυστυχήματα, όπως το πιο επίκαιρο στο εργοστάσιο «Βιολάντα».

Οι τραγωδίες στα Τέμπη και στο «Βιολάντα» δεν πρέπει να επισκιάζονται από τα υπόλοιπα τρεχούμενα της καθημερινότητας, αλλά ούτε και να τα επισκιάζει. Ποσώς και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τοσώς και εμείς ως κοινωνία, πρέπει να κινητοποιούμαστε, να αντιδρούμε στην αδικία, και να απαιτούμε ασφάλεια και δικαίωση, να μιλάμε. Οι τραγωδίες Τέμπη-«Βιολάντα» μας αφορούν όλο το χρόνο, ήρθαν για να μείνουν μέχρι οι συνθήκες διαβίωσης κάθε πολίτη της χώρας να γίνουν βιώσιμες, και όχι «επιβιώσιμες». Χθες ήταν αυτοί, αύριο οι φίλοι και συγγενείς μας. Του χρόνου;

Απαιτείται να πράττουμε έτσι, όχι μόνο ως ένδειξη πένθους και συμπαράστασης στους συγγενείς των θυμάτων των προαναφερθέντων τραγωδιών. Τίθεται και ζήτημα αξιοπρέπειας. Είναι καταδίκη για έναν λαό, που περηφανεύεται για τη πλούσια ιστορία του, για το πολιτισμό του, για το ήθος του, να του επιτρέπεται να «ξεχνάει» γεγονότα που τον αφορούν άμεσα και να τα «θυμάται» μόνο όταν επανέρχονται στην επικαιρότητα.

Οι τραγωδίες των Τεμπών-«Βιολάντα» δεν πρέπει να επανέρχονται στη μνήμη του πολίτη κάθε 28^η Φεβρουαρίου και μετά να ξεχνιούνται. Ήρθαν μέχρι να διεκδικήσουμε κάτι το οποίο μας ανήκει. Την ασφάλεια μας, και, κατ’ επέκταση, τις ανθρώπινες ζωές μας.  

*Ο Αργύρης Αλεξίου είναι φοιτητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης