Το μέλλον έχει πολλή ξηρασία!

Το καλοκαίρι που φεύγει, αλλά και το μικροκαλόκαιρο του Φθινοπώρου που έρχεται, έχουν τη γεύση της …λειψυδρίας και της ξηρασίας, καθώς λίγο ή πολύ όλη η πεδινή και ημιορεινή Κορινθία αντιμετώπισε προβλήματα με το νερό. Προβλήματα άρδευσης, ύδρευσης αλλά και έλλειψης βροχοπτώσεων και ξηρασίας με αποτέλεσμα διάφορες επιπτώσεις στη φυτική παραγωγή.
Η Στιμάγκα, το Καλέντζι, το Ψάρι και γενικότερα οι ημιορεινές περιοχές είχαν τα μεγαλύτερα προβλήματα φέτος ενώ στα πεδινά το Βέλο, η Νεράντζα και το Κοκκώνι για πρώτη φορά αντιμετώπισαν το φαινόμενο των διακοπών υδροδότησης για λόγους οικονομίας. Οι περιοχές της Βόχας, Βραχάτι, Ζευγολατιό, Άσσος συνηθισμένες από χρόνια να ζουν με λιγοστό και ακριβό νερό αιφνιδιάστηκαν λιγότερο και βρέθηκαν πιο προετοιμασμένες έναντι των ελλείψεων που υπήρξαν.
Το χειρότερο βέβαια σε όλη αυτή την ιστορία είναι ότι οι προβλέψεις για το εγγύς και απώτερο μέλλον είναι δυσοίωνες αφού η επιδείνωση των κλιματολογικών συνθηκών θα φέρει περαιτέρω ελάττωση των βροχοπτώσεων.

broxi-

Σε µια άνυδρη εποχή, η Ελλάδα επιµένει να ξοδεύει αλόγιστα και συχνά ζηµιωτικά για τις ίδιες τις καλλιέργειες, το 87% της συνολικής ποσότητας νερού για τη γεωργία, µε άθλια δίκτυα, απαρχαιωµένες µεθόδους άρδευσης και παράνοµες γεωτρήσεις. Κι αυτά όχι γιατί το αντίθετο θα είχε κόστος, αλλά για λόγους ευκολίας ή αδιαφορίας…
Οσο και να κλείνουµε τη βρύση, όσο και να µειώνουµε την ποσότητα νερού που χρησιµοποιούµε στο καζανάκι ή να περιορίζουµε το πλύσιµο του αυτοκινήτου, στην πραγµατικότητα λίγα πράγµατα µπορούµε να κάνουµε όσον αφορά τη µείωση της κατανάλωσης νερού και τη σωστή διαχείρισή του. Κι αυτό γιατί το 87% του νερού που ξοδεύουµε διοχετεύεται στη γεωργία, ποσοστό πολύ υψηλό αν σκεφτεί κανείς ότι σε άλλες χώρες το ίδιο ποσοστό έχει πέσει κάτω του 70%.

broxi-1

Από τα διαγράμματα διαπιστώνεται ότι οι βροχοπτώσεις στην περιοχή της Βόχας βαίνουν μειούμενες κατά μέσο όρο δεκαετίας. Επίσης, εύκολα διαπιστώνεται ότι από το 2002 και μετά οι χρονιές με χαμηλότερα ύψη βροχής είναι περισσότερες σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όταν μια χρονιά με χαμηλό ύψος την ακολουθούσαν 3-4 χρονιές με υψηλά ύψη βροχών. Αν σε όλα αυτά συμπεριλάβουμε και το γεγονός ότι ο μέσος όρος βροχοπτώσεων στην Ελλάδα είναι τα 700 χιλιοστά, ύψος που  την τελευταία 15ετία προσεγγίστηκε μία φορά (2006) και ξεπεράστηκε άλλη μία (2011), καταλαβαίνουμε ότι το πρόβλημα των βροχοπτώσεων και της ξηρασίας στην περιοχή της Βόχας είναι εξαιρετικά οξύ.

broxi-3

Ο μήνας των καταστροφών και των πλημμυρών του 1997, ο Ιανουάριος έχει την πρωτιά σε ύψος βροχής την τελευταία 40ετία. Παραδοσιακά το μεγαλύτερο ύψος βροχής κατά μέσο όρο έχει ο Δεκέμβριος με ύψος που αγγίζει τα 100 χιλιοστά βροχής, ενώ ο Ιανουάριος έρχεται δεύτερος με ύψος βροχής κατά μέσο όρο στα 85 χιλιοστά. Βέβαια αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι τα τελευταία 5 χρόνια οι βροχοπτώσεις τους αντίστοιχους μήνες βρίσκονται πολύ κάτω από τους ανωτέρω μέσους όρους.
Στον αντίποδα μηδενικές βροχοπτώσεις έχουν παρατηρηθεί πολλές φορές το διάστημα μεταξύ Μαϊου – Οκτωβρίου. Μέγιστο συνεχές διάστημα ανομβρίας είχαμε το 1997 (Μάιος έως και Σεπτέμβριος) αλλά και τη φετινή χρονιά (Απρίλιος έως και Αύγουστος), τουλάχιστον έως ώρας!
(Οι μετρήσεις και τα στοιχεία προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του Ιωάννη Βαλασόπουλου).

broxi-2

Οι απειλές και οι πιθανές λύσεις

Η απειλή της ξηρασίας
Η ξηρασία θεωρείται σοβαρή φυσική καταστροφή, με πολλαπλές επιπτώσεις για την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία.
Η αναμενόμενη άνοδος της θερμοκρασίας λόγω της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής θα εντείνει την εξάτμιση των επιφανειακών υδάτων, μειώνοντας την προσφορά νερού και χειροτερεύοντας την ξηρασία. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στα νότια τμήματα της Βαλκανικής (συνεπώς και στη χώρα μας), τα οποία θα πληγούν περισσότερο από την ξηρασία, η ελάχιστη ροή στα μεγαλύτερα και στα μικρότερα ποτάμια θα μειωθεί έως 40% και οι χρονικοί περίοδοι ανεπάρκειας νερού θα αυξηθούν έως 80%.
Στην Ελλάδα από τα 60 περίπου δισ. κυβικά μέτρα νερού που είναι το κατά μέσο όρο ετήσιο δυναμικό, καταναλώνεται μόνο το 10%. Το 85% των διαθέσιμων υδατικών πόρων είναι επιφανειακοί, δηλαδή νερά που προκύπτουν από την απορροή της βροχής, και μόνο το 15% προέρχεται από υπόγεια νερά, δηλαδή νερά που αποταμιεύονται σε έναν υπόγειο υδροφορέα. Όμως αντί να αναπτύξουμε την εκμετάλλευση των πολλών επιφανειακών μας νερών με έργα, όπως φράγματα και αφαλατώσεις, εκμεταλλευόμαστε ληστρικά τους περιορισμένους υπόγειους πόρους μας, όπως προειδοποιούν οι επιστήμονες.

Η στάγδην άρδευση
Τα συστήματα άρδευσης που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα είναι τα εξής τρία:
α) Επιφανειακή άρδευση. β) Τεχνητή βροχή (σωλήνες και εκτοξευτήρες νερού). γ) Μικροάρδευση (στάγδην άρδευση, εκτοξευτήρες χαμηλής πίεσης) η οποία είναι η πιο οικονομική στην κατανάλωση νερού.
Από όλες τις μεθόδους γενικά η καταλληλότερη θεωρείται η στάγδην άρδευση. Κατά τη στάγδην άρδευση το νερό χορηγείται σε μέρος του εδάφους της καλλιέργειας και συγκεκριμένα κατευθείαν στη περιοχή του ριζικού συστήματος κάθε φυτού.
Το νερό χορηγείται στο κάθε φυτό με μικρές παροχές (της τάξεως των 2-10 λίτρων ανά ώρα), και οι αρδεύσεις γίνονται συχνότερα σε σύγκριση με τις άλλες μεθόδους (έως και καθημερινά). Υγραίνεται μόνο το έδαφος που περιβάλλει – βρίσκεται κοντά στις ρίζες (το κυριότερο άνω μέρος τους) του κάθε φυτού, ενώ ταυτόχρονα όλα τα είδη απωλειών αρδευτικού νερού (εξάτμιση, βαθεία διήθηση, επιφανειακή απορροή), είναι πολύ μειωμένα. Έτσι η συνολική κατανάλωση νερού κατά τη στάγδην άρδευση είναι προδήλως μικρότερη από ότι κατά τις κλασσικές μεθόδους (επιφανειακή άρδευση, τεχνητή βροχή).
Ωστόσο έχει κάποια σημαντικά μειονεκτήματα όπως το υψηλό κόστος εγκατάστασης, η χρήση καθαρού νερού, η καλή τεχνογνωσία για τη συντήρηση και τη λειτουργία του συστήματος και ακόμη πιθανά προβλήματα τροφοπενίας στα φυτά.

Το γκρίζο νερό
Το γκρίζο νερό είναι το ημιακάθαρτο νερό που προκύπτει από τους νιπτήρες, τις μπανιέρες, τις ντουζιέρες και τη χρήση των πλυντηρίων και είναι ελεύθερο από ανθρώπινα απόβλητα (χρήση τουαλέτας). Αυτό το νερό με την κατάλληλη επεξεργασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ξανά για το πότισμα των κήπων αλλά και για οικιακές χρήσεις. Υπάρχουν διάφορες καθημερινές δραστηριότητες στις οποίες μπορεί να αξιοποιηθεί, για παράδειγμα στο πλύσιμο των αυτοκινήτων, στο πότισμα των κήπων και των λουλουδιών, στις τουαλέτες (καζανάκια) κτλ.
Η ανακύκλωση του γκρίζου νερού γίνεται ως εξής: αρχικά συλλέγεται σε δεξαμενές στις οποίες κατακάθονται τα μεγάλα αιωρούμενα στερεά και στη συνέχεια διοχετεύεται σε δεξαμενές στις οποίες γίνεται βιολογική επεξεργασία. Έπειτα «περνάει» μέσα από ένα φίλτρο μεμβράνης ώστε να απομακρυνθούν τυχόν μικρόβια και βακτηρίδια και τέλος αποθηκεύεται στη δεξαμενή από την οποία το αντλούμε. Σε περίπτωση που υπάρχει σύστημα βρόχινου νερού μπορεί να συνδεθεί με το σύστημα ανακύκλωσης γκρίζου νερού, επιτυγχάνοντας έτσι μεγαλύτερη εξοικονόμηση νερού.
Τα οφέλη από την επαναχρησιμοποίηση του νερού είναι πολλαπλά, οικονομικά και περιβαλλοντολογικά. Το σημαντικότερο πλεονέκτημά του είναι ότι καλύπτουμε τις ανάγκες μας μέσω της επαναλαμβανόμενης χρήσης του, χωρίς να επιβαρύνουμε το περιβάλλον ειδικότερα σε περιόδους ξηρασίας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.