Ο κρίσιμος Ιούνιος του 1827: Ο Κολοκοτρώνης αναχωρεί από τον Φενεό (Μέρος ΙΣτ΄)

Οι τελευταίες επιστολές του Κολοκοτρώνη από το στρατόπεδο του Φενεού – Οι διπλωματικές εξελίξεις και η μεγάλη σημασία της οργανωμένης αντίστασης που σχηματίστηκε στην Κορινθία

Το ξημέρωμα της 25ης Ιουνίου 1827 βρήκε τον Ιμπραήμ νικημένο και καταντροπιασμένο στα Καλάβρυτα. Ο Αιγύπτιος στρατάρχης δεν μπορούσε να χωνέψει την ήττα του από ένα μάτσο πεινασμένους στρατιώτες και καλόγερους! Ωστόσο, καταλάβαινε ότι η εκστρατεία του για την καθυπόταξη της ανατολικής και ορεινής Αχαΐας αλλά και της Κορινθίας είχε πέσει στο κενό! Συγκέντρωσε τις δυνάμεις του και πήρε το δρόμο της επιστροφής για την Τριπολιτσά.

Στο δρόμο έκαψε και λεηλάτησε πολλά χωριά, καθώς ερχόταν αντιμέτωπος με τις δράσεις του Κολοκοτρώνη κατά του προσκυνήματος. Οι Έλληνες από την άλλη με αναπτερωμένο το ηθικό και ενισχυμένες τις ελπίδες τους δεν λυγίζουν. Πεινασμένοι και ρακένδυτοι αποσύρονται στις σπηλιές και στα βουνά και προσπαθούν να διατηρήσουν τις δυνάμεις τους.

Στον κάμπο του Φενεού το στρατόπεδο του Κολοκοτρώνη βρίσκεται σε αναβρασμό μετακίνησης. Αφού ο Ιμπραήμ αναχώρησε τα στρατεύματα οφείλουν να στραφούν και αυτά νότια, ακολουθώντας τον καταπόδας.

Πριν φύγει όμως από το Φενεό ο Γέρος του Μοριά γράφει τις τελευταίες επιστολές του προς τον υπασπιστή του Φώτιο Χρυσανθόπουλο, τον στρατηγό Νικ. Πετιμεζά, αλλά και την Εθνική Βουλή.

Ας δούμε τι γράφει στην κάθε μία:

«Προς τον Στρατηγόν Ν. Πετιμεζάν και κ. Φώτιον Χρυσανθόπουλον

Έλαβον τα χθεσινά γράμματά σας και ίδον τα εν αυτοίς , και την οποία εκάματε νίκην κατά των εχθρών, η οποία είθε να είναι αρραβών των μελλουσών. Από το περικλειόμενον προς τους πατέρας γράμμα μου πληροφορείσθε τα από όλα τα μέρη κινήματα των στρατευμάτων μας και εξαιρέτως το εις Λιβάρτζι πέρασμα του Κολιοπούλου και Γενναίου μετά των Καλαβρυτινών και την εμψύχωσιν, όπου το μέρος εκείνον έλαβε, τα οποία δεν μας αφήνουν εις αμφιβολίαν, ότι ο εχθρός θέλει λάβει άλλα μέτρα.

Βλέπετε δε και εκ τούτων όλων ότι η αποστολή των ζητουμένων στρατιωτών αποκαθίσταται περιττή, όταν μάλιστα ο στρατηγός Νικολάκης βάλλη εις εκτέλεσιν την χθεσινήν διαταγήν μου να συμπληρώση τον αριθμόν των οποίων διορίσθη 600 πραγματικών στρατιωτών, αλλά και πάλιν έχω την ανήκουσαν προσοχήν, ώστε αν αποφασίσει ο εχθρός να πολεμήση το Σπήλαιον, θέλει σας δώσωμεν αμέσως βοήθειαν όσην χρειασθή.

Αν φθάσουν απόψε έως αύριον οι από Ναύπλιον περιμενόμενοι σας στέλω εκείνους.

Ταύτην την ώραν έλαβον γράμμα του Παναγ. Πετιμεζά από Μάζι, όστις με ειδοποιεί, ότι ο εχθρός με το ιππικόν και τον πεζικόν του ήλθεν εις Κατζανάς, και δεν ηξεύρομεν δια ποιο μέρος θα κινηθή, ή αν θα θερίσει εκεί.

Γράφω των στρατηγών Β. Πετιμεζά και Π. Νοταρά να περάσουν κατά τα Καλάβρυτα. Και συνεννοηθείτε μετ’ αυτών, και ειδοποιήσατε και εμέ αν εσηκώθη όλον το σώμα του.

Τα εξωτερικάς ειδήσεις και κάθε άλλον περίεργον έγραφε χθες ο Γραμματικός μου προς τον Φώτιον και ειδοποιηθήτε αυτάς.

Τη 25 Ιουνίου 1827 Αγιώργης του Φονιά. Ο Γεν. Αρχηγός Θ. Κολοκοτρώνης»

Βλέπουμε λοιπόν ότι οι πληροφορίες που φτάνουν στον Κολοκοτρώνη για τις κινήσεις του στρατεύματος του Ιμπραήμ τον θέτουν σε επιφυλακή. Αν φεύγει όλο το στράτευμα και προς τα πού κινείται; Θα υποχωρήσει ή θα γυρίσει πίσω στο Μέγα Σπήλαιο;

Εν τω μεταξύ στα χέρια του Γέρου του Μοριά στο Φενεό φτάνει η πιστοποίηση από τον Ηγούμενο της Ιεράς Μονής του Μεγάλου Σπηλαίου για την γενναιότατη συμπεριφορά του Στρατηγού Νικόλαου Πετιμεζά. Ο Ηγούμενος σημειώνει ότι ο στρατηγός «δεν έλειψε να εκτελέσει όλα του τα χρέη, προς διάσωση του ιερού τούτου καταγωγίου και των υπ’ αυτό καταφυγουσών φαμιλιών μ’ όλη την απαιτούμενη ευταξίαν, με τους υπαλλήλους του και μάλιστα καθ’ όν καιρόν εισέβαλεν ο εχθρός εν ταύτη τη επαρχία και εφώρμησεν κατά του Μοναστηρίου». 

Ο ηγούμενος δεν παραλείπει να εξάρει την όλη τη συμπεριφορά του Πετιμεζά: «Αλλά και εν όλω τω διαστήματι της αυτού φρουραρχίας, εφάνη προστάτης παντοιοτρόπως μεθ’ όλης της αυτού οικογενείας, και τούτο χάριν επευχόμεθα υπέρ αυτού προς τον Κύριον όπως και του λοιπού ενισχύει αυτόν κατά του εχθρού επ’ αγαθώ της πατρίδος».

Η δεύτερη επιστολή προς την Εθνική Βουλή

Παρά την αδιαφορία της Εθνικής Βουλής απέναντι στα γεγονότα του Φενεού και του Μεγάλου Σπηλαίου, ο Κολοκοτρώνης δεν παραλείπει να στείλει ενημερωτική επιστολή, στην οποία αναφέρει:

«Κύριοι,

Μολονότι δεν έχω απάντησίν σας ούτε εις την υπ’ αριθμ 547 αναφοράν μου, έκρινα χρέος μου, να σας ειδοποιήσω για τα κινήματα του εχθρού και τα ημέτερα. Από τα εσώκλειστα 17 έγγραφα του στρατηγού Δ. Πλαπούτα, και του Ιωάνν. Θ. Κολοκοτρώνη, τα οποία παρακαλείσθε να αναγνώσετε με προσοχήν, πληροφορείσθε το εις Λιβάρτζι και Σοποτόν πέρασμά των, την κατ’ εκείνα τα μέρη πριν το φθάσιμόν των απελπισίαν, και την μετά το φθασιμόν των εμψύχωσιν.

Από δε τα του στρατηγού Ν. Πετιμεζά και υπασπιστού μου Ν. Φωτίου Χρυσανθοπούλου, την βλάβην οπού ο εχθρός προς τα μέρη του Διακοπτού έκαμεν εις τους ημετέρους, και την οποίαν αυτός κατά το Σπήλαιον έπαθεν ζημίαν, και αυτά έτρεξαν άχρι της χθες.

Σήμερον δε προς το πρωί εξημερώθη το ιππικόν του εχθρού εις  τας Κατζάνας, και κατόπιν αυτού έφθασεν και το πεζικόν, και με πληροφορούν αι φυλακαί ότι ήλθον με όλες τας δυνάμεις τους, αλλέως ταύτην την ώραν δεν με επληροφόρησαν από τα Καλάβρυτα αν έμεινε κανένα σώμα του κατ’ εκείνα τα μέρη.

Εν τοσούτω όμως διέταξα τους στρατηγούς Βασίλειον Πετιμεζάν, και Π. Νοταράν να περάσωσι κατά τα Καλάβρυτα, και λαμβάνω καθαρωτέρας πληροφορίας, θέλει διατάξω τα εικότα και τον Κολιόπουλον και Γενναίον εγώ δε (αν δεν άφησε δυνάμεις οπίσω ο εχθρός, η αν σταθή εις Κατζάνας να θερίση) θέλει τραβήξω με ένα ικανόν αριθμόν στρατωτών προς τα υποτεταγμένα μέρη, Βοστίτζας, Πάτρας και Καλαβρύτων, δια να μεταχειρισθώ προς αυτά την απαιτούμενην αυστηρότητα, και δια να βάλω εμπρός όλους τους άνδρας ενόπλους, και αόπλους, προς εκείνα δε του Λιβαρτζιού και Νεζεροόυ διέταξα τους εκεί απελθόντας να φερθώσιν ως πρέπει και ως εγώ εφέρθην προς όσους εξ αυτών έως τώρα συνέλαβον.

25 Ιουνίου 1827 από τον Κάμπον Φονέως. Ο Γεν. Αρχηγός Θ. Κολοκοτρώνης».

Συνολική αποτίμηση των γεγονότων του Ιουνίου 1827 στην Κορινθία

Τα στρατεύματα του Ιμπραήμ αποσύρθηκαν τμηματικά από την περιοχή και μάλιστα καταδιωκόμενα από τους Έλληνες, οι οποίοι αναπτέρωσαν το ηθικό τους μετά την απόκρουση στο Μέγα Σπήλαιο και με νέες ελπίδες όρμησαν εναντίον τους υπερασπιζόμενοι τις ελληνικές οικογένειες που είχαν καταφύγει στις σπηλιές και στα βουνά της Γορτυνίας. Οι τουρκοαιγύπτιοι υποχώρησαν μέσω Δημητσάνας προς την Τρίπολη, ενώ οι Έλληνες οπλαρχηγοί υπό  τις οδηγίες του Γέρου του Μοριά κατάφεραν να ανατρέψουν το κλίμα του προσκυνήματος που είχε επεκταθεί σε όλες εκείνες τις περιοχές.

Στο διεθνές διπλωματικό πεδίο η διατήρηση της ελευθερίας στην Κορινθία και η επιτυχημένη αντίσταση κατά του Ιμπραήμ έδωσε τον απαιτούμενο χρόνο στους Φιλέλληνες πολιτικούς και στις επιρροές του Καποδίστρια να επιτύχουν την υπογραφή, από τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις, λίγες μέρες αργότερα, την 6η Ιουλίου 1827 της Συνθήκης του Λονδίνου.

Η συνθήκη αυτή, προπομπός του Πρωτοκόλλου της Ανεξαρτησίας της Ελλάδος, άνοιξε το δρόμο για την εμπλοκή των τριών στόλων (γαλλικού, αγγλικού και ρωσικού) στο Ναυαρίνο απέναντι στον τουρκοαιγυπτιακό στόλο και τελικά την συντριπτική του ήττα.

Με δεδομένα όλα τα παραπάνω καταλαβαίνουμε ότι αυτές τις 16 καυτές μέρες του Ιουνίου από 10 έως 25 του μηνός, ήταν από τις κρισιμότερες της Ελληνικής Επανάστασης. Ο Κολοκοτρώνης εγκατεστημένος είτε στο Τρανό Ζευγολατιό της Βόχας, είτε στη Ζάχολη, είτε στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στο Φενεό οργάνωσε την αντίσταση στον Ιμπραήμ χωρίς, όπως είδαμε καμία σχεδόν, βοήθεια από την ελληνική κυβέρνηση.

Η στάση αυτή της Διοίκησης, απότοκο των εμφυλίων σπαραγμών που κυρίευσαν τους Έλληνες αμέσως μετά το 1821, θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική αν ο Γέρος του Μοριά δεν είχε αντιμετωπίσει με πυγμή  την κατάσταση, δίδοντας οδηγίες σαφείς και αυστηρές.

Τέλος, πρέπει να σημειώσουμε ότι τα κορινθιακά στρατεύματα διατήρησαν υψηλό φρόνημα ακολουθώντας τον Αρχιστράτηγο σε όλες τις διαταγές του καταφέρνοντας έτσι να διατηρήσουν την Κορινθία ελεύθερη και τον Αγώνα ζωντανό!

Έρευνα-Κείμενα-Επιμέλεια: Γιώτα Χρ. Αθανασούλη

Πηγές:

  • Νικόλαος Σπηλιάδης, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως
  • Διον. Κόκκινος, Ιστορία Ελληνικής Επαναστάσεως
  • Φωτάκος, Απομνημονεύματα
  • Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας, Βουλή των Ελλήνων
  • Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΒ΄

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.