Η κεντρική επιλογή για «ενιαία, ψηφιακή και ταχύτερη» αδειοδότηση συναντά την έντονη αντίδραση δήμων, ΚΕΔΕ και εργαζομένων, που μιλούν για αποδυνάμωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και κινδύνους στη στελέχωση και τη λειτουργία.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε από τη Θεσσαλονίκη την πρόθεση να μεταφερθούν οι Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ) στο Ελληνικό Κτηματολόγιο ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας ψηφιοποίησης και ενοποίησης των διαδικασιών αδειοδότησης, με στόχο τη μείωση των χρόνων έκδοσης οικοδομικών αδειών και τη βελτίωση της διαφάνειας. Η πρόταση περιλαμβάνει τη συγκέντρωση των ενεργειών έκδοσης και ελέγχου σε ένα κεντρικό ψηφιακό «one-stop-shop», διαλειτουργικό με πλατφόρμες όπως το e-Άδειες και το Κτηματολόγιο, και στηρίζεται στον ισχυρισμό ότι έτσι θα εκλείψουν παθογένειες και καθυστερήσεις.

Η αντίδραση από την Αυτοδιοίκηση ήταν άμεση και έντονη. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και πολλοί δήμαρχοι χαρακτήρισαν την κίνηση ως «αφαίρεση αρμοδιοτήτων» και «πισωγύρισμα» στην αποκέντρωση, προειδοποιώντας ότι η μεταφορά θα αποδυναμώσει το δημοτικό επίπεδο λήψης αποφάσεων και θα υπονομεύσει την εγγύτητα των υπηρεσιών προς τον πολίτη. Υπό αυτό το πρίσμα, αρκετοί δήμοι εξετάζουν νομικές ενέργειες, ακόμη και προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με το αίτημα να κριθεί η νομιμότητα της μεταβίβασης αρμοδιοτήτων.

Οι επιφυλάξεις της Αυτοδιοίκησης δεν περιορίζονται στην πολιτική διάσταση. Υπάρχουν σοβαρές τεχνικές και λειτουργικές ενστάσεις: αμφιβολίες για την επάρκεια προσωπικού και υποδομών του Κτηματολογίου να αναλάβει μαζικά τις νέες αρμοδιότητες, φοβίες για προσωρινές διαταραχές στην εξυπηρέτηση των πολιτών και επισημάνσεις ότι η κεντρικοποίηση μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για outsourcing κρίσιμων διαδικασιών. Σε πολλές αναφορές επισημαίνεται ότι σήμερα μόλις ένα μέρος των δήμων έχει πλήρως οργανωμένες και επαρκώς στελεχωμένες ΥΔΟΜ, γεγονός που καθιστά τη μεταφορά θέμα στελέχωσης και μεταβατικής διαχείρισης.

Οι ενώσεις των μηχανικών και εργαζόμενοι στις πολεοδομίες προσθέτουν τεχνικά επιχειρήματα: κινδύνους για τον ποιοτικό έλεγχο των φακέλων, απώλεια τοπικής γνώσης που είναι κρίσιμη για θέματα πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, και πρακτικά προβλήματα στην άμεση διαχείριση υποθέσεων που απαιτούν τοπικό έλεγχο. Η επιχειρηματολογία αυτή συνοδεύεται από την πολιτική τοποθέτηση ορισμένων δημάρχων πως πρόκειται για «αιτία πολέμου» και την προειδοποίηση ότι η κίνηση σχετίζεται και με πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από προηγούμενες ρυθμίσεις του κτηριοδομικού και χωροταξικού πλαισίου.

Από την πλευρά της κυβέρνησης, η κεντρική γραμμή υπερασπίζεται ότι η μεταφορά στο Κτηματολόγιο θα επιτρέψει τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, την ενοποίηση δεδομένων και την ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών, ενώ υποστηρίζει πως στους δήμους θα παραμείνουν τμήματα σχεδιασμού και τοπικής εποπτείας ώστε να μην χαθεί εντελώς ο τοπικός ρόλος. Οι προτάσεις για σταδιακή εφαρμογή και για κίνητρα κινητικότητας του προσωπικού περιλαμβάνονται στο κυβερνητικό σχέδιο, αλλά η επιτυχία θα κριθεί στην πράξη από την ικανότητα στελέχωσης, τον τεχνικό εξοπλισμό και την αποδοχή των τοπικών φορέων.

Στο πεδίο του δημόσιου διαλόγου αναδεικνύεται έτσι ένα διπλό ζήτημα: από τη μία πλευρά η ανάγκη για εθνική, ψηφιακή και διαφανή διαχείριση του χώρου· από την άλλη, ο φόβος ότι η κεντρική μεταφορά θα απογυμνώσει την τοπική αυτονομία, θα προκαλέσει διοικητικά κενά και θα δημιουργήσει νέες αβεβαιότητες για τους πολίτες, τους μηχανικούς και τους υπαλλήλους. Ο διάλογος ανάμεσα στην κεντρική διοίκηση, στην ΚΕΔΕ, στους φορείς των μηχανικών και στις υπηρεσιακές ενώσεις αναμένεται κρίσιμος τις επόμενες εβδομάδες, καθώς αποφασίζεται ο ακριβής χρόνος, το εύρος και οι μεταβατικοί μηχανισμοί εφαρμογής.

Συμπερασματικά, η μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο παρουσιάζεται ως μεταρρύθμιση με σημαντικές δυνατότητες βελτίωσης της δημόσιας υπηρεσίας αδειοδότησης, αλλά η εξέλιξή της θα κριθεί από την ικανότητα του κράτους να διασφαλίσει επάρκεια στελέχωσης, τεχνική υποδομή και αποδοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης — διαφορετικά οι προβλέψεις για βελτίωση κινδυνεύουν να παραμείνουν θεωρητικές.