Όταν ο Γέρος του Μοριά υπό το φόβο του προσκυνήματος και της αδράνειας των οπλαρχηγών του, «άστραψε και βρόντηξε»

ΙΟΥΝΙΟΣ 1827. Η Επανάσταση περνάει ίσως την πιο κρίσιμη φάση της από την ώρα που ξέσπασε. Ο Ιμπραήμ έχει αλωνίσει όλη την Πελοπόννησο και τα αλλεπάλληλα «προσκυνήματα» απλώνουν βαριά σκιά και φόβο ότι ο Ξεσηκωμός του Γένους, ψυχορραγεί.  Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης τρέχει και δεν φτάνει, οργώνει τον τόπο και οργανώνει αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις του Ιμπραήμ που είναι έτοιμες να επιτεθούν στο Μέγα Σπήλαιο.

Στην καρδιά της ορεινής Κορινθίας, στο ιστορικό Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στον Φενεό, ο Αρχιστράτηγος έχει στήσει ένα νευραλγικό στρατηγείο και προσπαθεί να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα. Γράφει ακατάπαυστα επιστολές προς τους οπλαρχηγούς του και δίνει εντολές, ενώ οργανώνει το στρατόπεδο του Φενεού και στρατολογεί Κορίνθιους από όλη την επαρχία.

Στις 22 Ιουνίου, ο Γέρος παίρνει και πάλι την πένα του. Αποδέκτες; Ο Νικολάκης Πετιμεζάς και ο Φωτάκος (Φώτιος Χρυσανθόπουλος). Αν περιμένατε ένα τυπικό, ευγενικό στρατιωτικό έγγραφο, γελαστήκατε. Η επιστολή του  είναι ένα μνημείο… αρχιστρατηγικής αγανάκτησης.

Ο Κολοκοτρώνης τους γράφει και τους λέει ορθά-κοφτά: Ἐγὼ ἦλθα ἐδὼ καὶ καταγίνομαι νά συναχθοῦν οἱ Κορίνθιοι, οἱ ὁποῖοι ἕως τὸ ἑσπέρας συνάζονται ὅλοι (…) πληροφοροῦμαι ὅτι αὐτοῦ εἰς τὸ Σπήλαιον μερικοὶ ἐνεργοῦν κρυφά, κἄποια κινήματα καὶ σεῖς κοιμᾶσθε. Οι πληροφορίες που φτάνουν στα αυτιά του τον έχουν κάνει έξω φρενών. Το γεγονός ότι κάποιοι στο Σπήλαιο «ενεργούν κρυφά» και κάνουν περίεργα κινήματα, ενώ οι οπλαρχηγοί του… κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου, τον βγάζει από τα ρούχα του!

Το ύφος του αλλάζει. Ο γνωστός Κολοκοτρώνης με το πατρικό ύφος και τον συμβουλευτικό, παραινετικό λόγο διαφοροποιείται. Γίνεται ένας αθυρόστομος και εκρηκτικός ηγέτης που δεν χαρίζει κάστανα! Τους γράφει: «Νὰ προσέξετε καλὰ νὰ μήν σᾶς πιάσουν καμμίαν θέσιν, γιατὶ ὕστερα νὰμὴ φανῆτε ἐμπρός μου κανένας, ὅλοι νὰ πᾶτε στο διάβολο», χωρίς περιστροφές. Είναι η στιγμή που ο Γέρος νιώθει ότι η προδοσία και η αδράνεια απειλούν να γκρεμίσουν ό,τι χτίστηκε με αίμα.

Και συνεχίζει: «Τὰ μάτια σας νὰ τὰ κάμετε τέσσερα, ὥστε νὰ φθάσῃ ὁ Γενναῖος μὲ τὸν Κολιόπουλον, εἰς ὅλας τάς θέσεις νὰ εἶσθε σεῖς καὶ νὰ μήν τάς πιάσουν ἐκεῖνοι, οἱ ἄλλοι, καὶ τόρα θὰ σᾶς ἰδῶ».

Δεν μένει όμως μόνο στις βρισιές. Πετάει την «βόμβα» που τρέμουν όλοι: Το προσκύνημα. Τους προειδοποιεί πως αν ακούσει ότι έστω και ένας έκανε κίνηση να τα βρει με τον Ιμπραήμ ή αν ο εχθρός πατήσει πόδι επειδή αυτοί ολιγώρησαν, τότε δεν θα έχουν να κάνουν με τους Αιγυπτίους, αλλά με τον ίδιο, ξεκαθαρίζοντας ότι η υπομονή του έχει εξαντληθεί.

Πίσω από τις βαριές κουβέντες, κρύβεται η απόλυτη στρατηγική ανάγκη. Ο Κολοκοτρώνης στον Φενεό λειτουργεί ως ο συνεκτικός κρίκος. Από τη μία πιέζει τους Κορινθίους και τους Βοχαΐτες να σπεύσουν, και από την άλλη «τραβάει το αυτί» των Καλαβρυτινών. Ξέρει ότι το Μέγα Σπήλαιο είναι το τελευταίο κάστρο. Κυριολεκτικά και μεταφορικά. Εντός και εκτός Ελλάδος. Αν πέσει αυτό, η Πελοπόννησος θα παραδοθεί στο «προσκύνημα» και η Επανάσταση θα σβήσει σαν ένα όνειρο που αν και ποτίστηκε με αίμα, χάθηκε από απερισκεψία και έριδες…

Η επιστολή αυτή, γραμμένη μέσα στην κάπνα της αγωνίας από τον Αι-Γιώργη του Φενεού, μας δείχνει έναν Κολοκοτρώνη πέρα από το ηρωικό βάθρο στο οποίο στέκεται 200 χρόνια τώρα. Περιγράφει και ζωντανεύει μπροστά μας έναν άνθρωπο που φωνάζει, βρίζει, απειλεί και αγωνιά. Καίγεται για τον Αγώνα.

Είναι η επιβεβαίωση πως ο «Κρίσιμος Ιούνιος του 1827» δεν κερδήθηκε μόνο με τα καριοφίλια, αλλά και με την ακλόνητη –και ενίοτε τρομακτική– αποφασιστικότητα ενός ηγέτη που προτιμούσε να δει τα πάντα στάχτη, παρά προσκυνημένα.

Έτσι, την επόμενη φορά που θα επισκεφθείτε τον Φενεό και το ιερό (από κάθε άποψη) Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, θυμηθείτε: Ανάμεσα στις ψαλμωδίες των μοναχών, κάποτε αντηχούσαν οι φωνές του Γέρου που φώναζε, απειλούσε και που έστελνε «στο διάβολο» όσους τολμούσαν να αδρανήσουν, την ώρα που η Ελληνική Επανάσταση κινδύνευε να χαθεί!

Έρευνα-Επιμέλεια-Κείμενα: Γιώτα Χρ. Αθανασούλη

• ΠΗΓΕΣ:
• Εθνική Βιβλιοθήκη
• Ακαδημία Αθηνών
• Αρχείο Θεόδωρου Κολοκοτρώνη
• Αρχείο Γενναίου Κολοκοτρώνη
• Αρχείο Βουλής των Ελλήνων

**** Η αναδημοσίευση της έρευνας επιτρέπεται ΜΟΝΟΝ με τη ΡΗΤΗ αναφορά του ονόματος και την σύνδεση με ενεργό λινκ. Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων που σέβεστε τον κόπο και την προσπάθεια του κάθε ερευνητή.