Πώς ένας δήμαρχος άλλαξε για πάντα το Λουτράκι χωρίς να αγγίξει …το δημοτικό ταμείο – Ο υπάλληλος των λουτρών που μιλούσε με τα μάτια – Τα παράπονα των παραθεριστών επειδή έτρωγαν… πολύ – Η αυθαίρετη έφοδος της αστυνομίας σε ξενοδοχείο-στολίδι – Ένα σπάνιο πρωτοσέλιδο του 1908 αποκαλύπτει τα παρασκήνια μιας άλλης εποχής!

Στα μέσα του Αυγούστου του 1908, το Λουτράκι ανασαίνει με έναν αέρα πρωτόγνωρης ηρεμίας. Οι μεγάλες, πολύβουες συναντήσεις των προηγούμενων εβδομάδων έχουν αρχίσει να υποχωρούν. Μαζί τους αποχωρούν και οι κάθε λογής θορυβοποιοί, οι πολιτικοί, οι υψηλοί επισκέπτες και οι επίσημοι παραθεριστές που αναζητούσαν περισσότερο τη φασαρία, τις δημόσιες σχέσεις και το θεαθήναι παρά την ιαματική θεραπεία.

Αυτήν ακριβώς τη ζωντανή εικόνα της εποχής μας μεταφέρει το απολαυστικό πρωτοσέλιδο άρθρο με τον τίτλο «Σημειώσεις από το Λουτράκι», της εφημερίδας ΣΚΡΙΠ που κυκλοφόρησε πριν από 118 χρόνια ακριβώς: στις 17 Αυγούστου 1908.

Η κορινθιακή λουτρόπολη, λοιπόν, αποκαλύπτει το πραγματικό της πρόσωπο, καθώς ο Αύγουστος κατασταλάζει και το καλοκαίρι φθίνει. Σε αυτό το γαλήνιο τοπίο, οι πεντακόσιοι λουόμενοι που κατακλύζουν καθημερινά την περιοχή, απολαμβάνουν μια εμπειρία που μέχρι πριν από λίγα χρόνια φάνταζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας, με ευρωπαϊκή οργάνωση, υποδειγματική καθαριότητα, αδιάκοπη παροχή καθαρού νερού και μια τοπική αυτοδιοίκηση που εργάζεται χωρίς κομπασμούς.

Όπως εξηγεί ο ρεπόρτερ Γές, που υπογράφει το κείμενο, πίσω από αυτή τη θεαματική μεταμόρφωση βρίσκεται η ισχυρή βούληση, ο ενθουσιασμός και η αφιλοκερδής προσφορά ενός ανθρώπου που ήρθε να ανατρέψει τα πολιτικά λιμνάζοντα ύδατα της περιοχής, του δημάρχου Περαχώρας-Λουτρακίου, Θεόδωρου Χατζόπουλου.

Από το «βιοποριστικό επάγγελμα» στην αυτοδιοικητική προσφορά

Το ρεπορτάζ της εφημερίδας αναφέρεται αναλυτικά στα έργα και τις ημέρες του δημάρχου Χατζόπουλου. Και εξηγεί πώς για δεκαετίες, η τοπική εξουσία στην περιοχή ταλανιζόταν από μια οδυνηρή νοοτροπία. Το αξίωμα του δημάρχου αντιμετωπιζόταν από πολλούς ως ένα απλό βιοποριστικό επάγγελμα, μια ευκαιρία για πλουτισμό, αποκατάσταση ημετέρων και απόσπαση προσωπικών οφελών. Αποτέλεσμα αυτής της πολυετούς αδράνειας ήταν η λουτρόπολη να στερείται ακόμη και τις βασικότερες υποδομές, ενώ τα δημοτικά ταμεία μαστίζονταν από τεράστια ελλείμματα. Η εκλογή του Θεόδωρου Χατζόπουλου, γράφει ο Γές, μετά από επίμονες παρακλήσεις των ίδιων των δημοτών που αναζητούσαν απεγνωσμένα μια διέξοδο, σηματοδότησε την απόλυτη αλλαγή πορείας.

Ο Χατζόπουλος συγκρίνεται από τον αρθογράφο με τον δήμαρχο Αθηνών αείμνηστο Σπύρο Μερκούρη. Ο Γές που φαίνεται πως δεν τρέφει ιδιαίτερα εκτίμηση στον Μερκούρη τονίζει πώς ο Χατζόπουλος δεν χρειάστηκε να κάνει ταξίδια επιδειξιομανίας στην Ευρώπη με έξοδα του δημοτικού ταμείου.  Και συνεχίζει δηκτικά ότι δεν αρκέστηκε σε ηχηρές διακηρύξεις έργων στα χαρτιά, ούτε προσπάθησε να χρυσώσει το χάπι της κακοδιαχείρισης με ψεύτικες υποσχέσεις εξωραϊσμού. Εν κατακλείδι, σύμφωνα με το ρεπορτάζ σε μια εποχή που η πρωτεύουσα Αθήνα πάλευε με τη σκόνη και την ακαθαρσία, ο δήμαρχος Περαχώρας εφάρμοζε στην πράξη ένα πρόγραμμα που θύμιζε σύγχρονο ευρωπαϊκό θέρετρο!

Νερό και καθαριότητα

Μέχρι τότε, οι κάτοικοι και οι παραθεριστές αναγκάζονταν να καταναλώνουν ύποπτο νερό από αμφιβόλου ποιότητας πηγάδια. Ο Χατζόπουλος εξασφάλισε άφθονο, καθαρό νερό, κατασκευάζοντας κομψές και λειτουργικές κρήνες. Παράλληλα, η ιαματική πηγή, που μέχρι το 1907 βρισκόταν σε πρωτόγονη κατάσταση, απέκτησε στεγασμένα περίπτερα και καθίσματα για την ξεκούραση των λουομένων. Ταυτόχρονα, οι κεντρικοί δρόμοι του Λουτρακίου διατηρούνταν πεντακάθαροι, καθώς καταβρέχονταν συστηματικά δύο και τρεις φορές την ημέρα για την αντιμετώπιση της σκόνης.

Όλα αυτά τα πραγματοποιούσε αθόρυβα βάζοντας μάλιστα συχνά το χέρι στη δική του τσέπη, σημειώνει το ρεπορτάζ. Ο μοναδικός του στόχος ήταν να αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμα της προόδου στον τόπο του και να προσφέρει ουσιαστικό έργο στους συνδημότες του.

Η ευρωπαϊκή εικόνα των Λουτρών

Η διοικητική αναγέννηση που επέβαλε ο Χατζόπουλος – σύμφωνα πάντα με τον Γές – αντικατοπτριζόταν άμεσα και στην καθημερινή λειτουργία των ιαματικών εγκαταστάσεων. Εκεί όπου άλλοτε κυριαρχούσε ο νωθρός, ακάθαρτος και εκβιαστικός υπάλληλος, το 1908 συναντούσε κανείς μια ομάδα νέων ανθρώπων που ακτινοβολούσαν ευγένεια και επαγγελματισμό.

Τρεις σβέλτοι, ευπρόσωποι νέοι και μια χωριατοπούλα φρόντιζαν ασταμάτητα για την εξυπηρέτηση των πεντακοσίων καθημερινών λουομένων. Ανάμεσά τους ξεχώριζε ο Βασίλης Παπαβασιλείου, ο θρυλικός «Βασίλης» της λουτρόπολης. Ήταν μια πραγματική αεικίνητη μηχανή, ένας άνθρωπος που μιλούσε με τα μάτια, τα χέρια και όλη του την υπόσταση, καθοδηγώντας τους πάντες και κερδίζοντας την καθολική εκτίμηση. Το Λουτράκι είχε πλέον αποκτήσει υπαλλήλους με ευρωπαϊκή νοοτροπία.

Ξενοδοχειακή φροντίδα και μικροαπληστία

Η εικόνα του Λουτρακίου το 1908 ωστόσο, διαφοροποιείται σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας, σε ό,τι αφορά στον ιδιωτικό τομέα. Ενώ η δημόσια οργάνωση σημείωνε σταθερά βήματα προόδου, ενώ η τοπική αγορά προσπαθούσε ακόμη να βρει τον βηματισμό της.

Η εικόνα των υπαίθριων αγορών θύμιζε μικρό ορεινό χωριό, με απλά μπακάλικα, αυτοσχέδιες ταβέρνες και ψαράδες που μετέφεραν τα αλιεύματα σε πανέρια πάνω στο κεφάλι τους, επιδιδόμενοι παράλληλα σε μια προσπάθεια γρήγορου κέρδους μέσα στη σεζόν.

Στον αντίποδα, ο ξενοδοχειακός τομέας προέβαλλε τη δική του οργανωμένη πραγματικότητα. Τα δύο μεγάλα συγκροτήματα της λουτρόπολης, η «Παλμύρα» και κυρίως οι «Πηγές», αποτελούσαν την καρδιά της κοσμικής ζωής. Στις «Πηγές», τη διεύθυνση των οποίων είχαν οι Κουρβέλης και Τριανταφυλλόπουλος, η περιποίηση ήταν εξαιρετική. Η κουζίνα ήταν τόσο πλούσια που οδηγούσε τους παραθεριστές στο σημείο να ζητούν μικρότερες μερίδες για να μην επιβαρύνουν την υγεία τους. Το ξενοδοχείο συγκέντρωνε τη συντριπτική πλειοψηφία των ενοίκων της πόλης. Ακόμη και όταν η σεζόν άρχισε να φθίνει, οι «Πηγές» διατηρούσαν περισσότερους από ογδόντα ενοίκους, ενώ η «Παλμύρα» είχε είκοσι ενοίκους, οι οποίοι μάλιστα σύχναζαν στο εστιατόριο των «Πηγών» για το καθημερινό τους γεύμα.

Μικροπαράγοντες και αυθαιρεσίες

Από το ρεπορτάζ του 1908 δεν έλειπαν και τα μικρά τοπικά παρασκήνια. Οι αυθαίρετες επιθεωρήσεις ορισμένων υπαστυνόμων, όπως η έφοδος του υπαστυνόμου στο ξενοδοχείο «Πηγές» με τη συνοδεία ενός νεαρού ανθυπιάτρου, προκάλεσαν τις διαμαρτυρίες των παραθεριστών που αντιλήφθηκαν τις σκοπιμότητες της ενέργειας. Παράλληλα, οι δυσλειτουργίες στο ταχυδρομικό γραφείο αποτελούσαν ένα επιπλέον ζήτημα που αναζητούσε επίλυση.

Παρατηρώντας το Λουτράκι της 17ης Αυγούστου 1908 μέσα από την κλειδαρότρυπα του χρόνου, θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχουμε μπροστά μας ένα πολύτιμο μάθημα τοπικής αυτοδιοίκησης. Ο ικανός δήμαρχος Θεόδωρος Χατζόπουλος απέδειξε ότι όταν η τοπική αρχή διακατέχεται από όραμα, ενθουσιασμό, ανιδιοτέλεια και πραγματική διάθεση για δουλειά, τα αποτελέσματα μπορούν να μεταμορφώσουν έναν τόπο μέρα με τη μέρα.

Φαίνεται λοιπόν, πως με οδηγό το όραμά του και την αγάπη για τον τόπο του, χωρίς μεγάλα λόγια και χωρίς να υπολογίζει το προσωπικό του κόστος, ο τότε δήμαρχος Περαχώρας έθεσε τις βάσεις για να εξελιχθεί το Λουτράκι σε μια σύγχρονη και οργανωμένη λουτρόπολη.

Ιδού πεδίο λαμπρό και αειθαλές παράδειγμα αυτοδιοικητικής ευθύνης για όλους τους σύγχρονους και φιλόδοξους «εραστές» της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Έρευνα-Κείμενα-Επιμέλεια:  Γιώτα Χρ. Αθανασούλη

Πηγές:

• Αρχείο εφημερίδων Βουλής των Ελλήνων
• Αρχείο εφημερίδων Εθνικής Βιβλιοθήκης